NAVO-land stuurt massaal troepen naar grens: ‘Inval van Rusland aanstaande’
Laatste update:
De spanning aan de oostgrens van de NAVO loopt verder op. Polen heeft extra politieagenten, antiterreureenheden en militairen naar het noordoosten van het land gestuurd na waarschuwingen van Poolse en geallieerde inlichtingendiensten over mogelijke sabotage en provocaties.
De waarschuwingen zijn opvallend concreet.
Volgens de Poolse premier Donald Tusk hebben de autoriteiten informatie ontvangen dat in de eerste helft van november zelfs gewapende personen zouden kunnen proberen Pools grondgebied binnen te dringen.
Afgelopen nacht werd vervolgens verdachte activiteit waargenomen aan de grens met de Russische exclave Kaliningrad. Personen met zaklampen zouden zich daar hebben opgehouden.
Poolse eenheden kwamen onmiddellijk in actie.
Tusk zegt dat mogelijk een provocatie is voorkomen, maar benadrukt tegelijkertijd dat niet met zekerheid kan worden vastgesteld wat de personen van plan waren.
Polen start grote veiligheidsoperatie
De speciale operatie concentreert zich op het noordoosten van Polen.
Vooral de regio’s Ermland-Mazurië en Podlachië krijgen extra aandacht.
Er zijn aanvullende politie-eenheden naartoe gestuurd en ook gespecialiseerde antiterreureenheden zijn ingezet.
De politie werkt daarbij nauw samen met het Poolse leger, de grenswacht en de veiligheids- en inlichtingendiensten.
Vanuit het hoofdkantoor van de nationale politie in Warschau is bovendien een speciaal commandocentrum ingericht.
Daar wordt de operatie gecoördineerd.
De verhoogde paraatheid van de Poolse politie geldt in ieder geval van 2 tot en met 8 november.
Waarschuwing van inlichtingendiensten
De aanleiding is informatie die Polen heeft ontvangen van eigen én buitenlandse inlichtingendiensten.
Volgens de Poolse autoriteiten bestaat er een risico op sabotage of andere provocaties.
Premier Tusk maakte dinsdag duidelijk dat de waarschuwingen de afgelopen periode steeds concreter zijn geworden.
Aanvankelijk ging het om mogelijke sabotageacties of provocaties aan de grens met Rusland.
Later kwam daar volgens Tusk specifiekere informatie bij.
Daaruit zou blijken dat in de eerste helft van november mogelijk gewapende personen Pools grondgebied proberen binnen te dringen.
Dat was voor Warschau reden om de aanwezigheid van veiligheidstroepen fors op te voeren.
Verdachte situatie afgelopen nacht
De zorgen kregen in de nacht van maandag op dinsdag een nieuwe dimensie.
Kort na middernacht kreeg Tusk volgens eigen zeggen een melding van de Poolse grenswacht.
Er waren verdachte bewegingen waargenomen aan de grens tussen Polen en Rusland.
Tusk sprak over personen met zaklampen.
Daarop werden snel extra eenheden naar het gebied gestuurd.
Volgens de premier kan daardoor een mogelijke provocatie zijn voorkomen.
Hij plaatste daar onmiddellijk een belangrijke kanttekening bij.
Het is namelijk niet vastgesteld dat de personen daadwerkelijk van plan waren de Poolse grens over te steken of een sabotageactie uit te voeren.
Er is dus géén bevestigde Russische inval geweest.
‘We moeten zeer alert blijven’
Tusk waarschuwde na het incident dat Polen de situatie uiterst serieus blijft nemen.
De autoriteiten houden rekening met verdere pogingen om onrust te veroorzaken.
Volgens de premier kunnen de spanningen en escalatie vanuit Rusland aanhouden.
Polen wil daarom voorbereid zijn op verschillende scenario’s.
Daarbij gaat het niet alleen om een klassieke militaire aanval.
Juist sabotage, provocaties en andere moeilijk toe te schrijven acties vormen een belangrijke zorg.
Politiechef bevestigt operatie
Ook de Poolse politiechef Marek Boroń heeft bevestigd dat de omvangrijke operatie verband houdt met de waarschuwingen.
Volgens hem worden de gebieden rond Kaliningrad extra beveiligd vanwege mogelijke gebeurtenissen die tot sabotage kunnen leiden.
De politie heeft volgens Boroń de verantwoordelijkheid om zowel inwoners als belangrijke locaties en infrastructuur te beschermen.
De operatie is preventief.
Er is op dit moment geen bevestiging dat Russische troepen Polen zijn binnengevallen.
Wel is duidelijk dat de waarschuwingen ernstig genoeg worden gevonden om grote aantallen veiligheidstroepen in verhoogde staat van paraatheid te brengen.
Kaliningrad maakt situatie extra gevoelig
De locatie is geopolitiek bijzonder belangrijk.
Kaliningrad is een Russische exclave aan de Oostzee die geografisch is afgesneden van de rest van Rusland.
Het gebied ligt ingeklemd tussen Polen en Litouwen.
Beide landen zijn lid van de NAVO.
Rusland heeft in Kaliningrad bovendien een aanzienlijke militaire aanwezigheid.
Het gebied speelt daardoor al jaren een belangrijke rol in de veiligheidsplannen van zowel Rusland als de NAVO.
Suwałki-corridor ligt vlakbij
Vlak bij Kaliningrad bevindt zich nog een strategisch belangrijk gebied: de Suwałki-corridor.
Dat is het grensgebied tussen Polen en Litouwen dat geografisch tussen Kaliningrad en Belarus ligt.
De corridor is van groot belang voor de NAVO, omdat het de Baltische staten over land verbindt met de rest van het NAVO-grondgebied.
Estland, Letland en Litouwen zijn alle drie NAVO-landen.
In een militair conflict zou het afsluiten van deze verbinding het veel moeilijker kunnen maken om de Baltische landen over land te bevoorraden of te versterken.
Daarom wordt het gebied al jarenlang gezien als een van de kwetsbaarste punten aan de oostflank van de NAVO.
Angst voor hybride operaties
De huidige Poolse zorgen draaien echter niet alleen om een mogelijke traditionele militaire confrontatie.
Europese landen waarschuwen al langer voor zogenoemde hybride dreigingen.
Daarbij kunnen verschillende middelen worden gebruikt om een land onder druk te zetten zonder officieel een oorl0g te beginnen.
Denk bijvoorbeeld aan sabotage, cyberaanvallen, desinformatie, beschadiging van infrastructuur en heimelijke operaties.
Een van de problemen daarbij is het vaststellen van de verantwoordelijke partij.
Als bijvoorbeeld een kleine groep gewapende personen zonder duidelijke herkenningstekens een grens oversteekt, kan onduidelijkheid ontstaan over wie hen heeft gestuurd en met welk doel.
Herinneringen aan ‘groene mannetjes’
Daarbij wordt regelmatig verwezen naar de zogenoemde ‘groene mannetjes’ die in 2014 opdoken op de Krim.
Gewapende militairen zonder normale herkenningstekens namen daar strategische locaties in.
Rusland ontkende aanvankelijk dat het om Russische militairen ging. Later erkende president Vladimir Poetin dat Russische troepen betrokken waren bij de operatie rond de annexatie van de Krim.
Een vergelijkbaar scenario op NAVO-grondgebied zou bijzonder gevoelig zijn.
Maar er is momenteel geen bewijs dat dit daadwerkelijk het plan is aan de Poolse grens.
De Poolse waarschuwing gaat vooralsnog over een mogelijk scenario waarop de autoriteiten zich voorbereiden.
NAVO-topmilitair zou Polen hebben gewaarschuwd
Tusk maakte dinsdag ook bekend dat generaal Alexus Grynkewich, de hoogste militaire commandant van de NAVO in Europa, tijdens een bezoek aan Warschau in oktober over mogelijke escalatie heeft gesproken.
Volgens Tusk sluiten die waarschuwingen aan bij informatie die Polen van eigen en geallieerde diensten ontvangt.
Daarmee wil de Poolse regering duidelijk maken dat de verhoogde paraatheid niet uitsluitend gebaseerd is op één losse melding.
De concrete aard van de onderliggende inlichtingen is echter niet openbaar gemaakt.
GROM zou eveneens zijn ingezet
Poolse media melden daarnaast dat militairen van de elite-eenheid GROM naar het noordoosten zijn gestuurd.
De Poolse krijgsmacht heeft bevestigd dat speciale militairen in het gebied actief zijn, maar zegt dat zij daar onder meer trainen met politie en andere eenheden.
De autoriteiten hebben inwoners gevraagd geen foto’s of video’s van militairen, voertuigen en materieel online te plaatsen.
Daarmee wil Polen voorkomen dat operationele informatie openbaar wordt.
Grensverdediging wordt verder versterkt
Los van de huidige veiligheidsoperatie werkt Polen al langer aan het versterken van zijn oostelijke en noordoostelijke grenzen.
De territoriale strijdkrachten worden uitgebreid en verschillende eenheden krijgen specifiekere taken voor grensverdediging.
De 4e Ermland-Mazurische brigade, onder leiding van kolonel Cezary Kiszkowiak, speelt daarbij een belangrijke rol.
Deze eenheid richt zich onder meer op het gebied langs Kaliningrad en de strategische Suwałki-regio.
De brigade moet de grenswacht ondersteunen, infrastructuur bewaken en zich voorbereiden op militaire verdediging wanneer dat ooit noodzakelijk zou worden.
Rusland vaker beschuldigd van sabotage
De verhoogde waakzaamheid komt niet uit het niets.
Polen en andere Europese landen hebben Rusland de afgelopen jaren herhaaldelijk beschuldigd van betrokkenheid bij sabotage, cyberaanvallen en andere hybride activiteiten.
Moskou heeft veel van dergelijke beschuldigingen ontkend.
Juist doordat zulke operaties vaak heimelijk plaatsvinden, kan het moeilijk zijn om overtuigend vast te stellen wie verantwoordelijk is.
Dat maakt de situatie voor veiligheidsdiensten ingewikkeld.
Wat gebeurt er als gewapende personen Polen binnenkomen?
Dat zou sterk afhangen van de omstandigheden.
Polen is sinds 1999 lid van de NAVO.
Artikel 5 van het NAVO-verdrag bepaalt dat een gewapende aanval op één bondgenoot als een aanval op alle bondgenoten wordt beschouwd.
Maar dat betekent niet dat ieder grensincident automatisch artikel 5 activeert.
De aard, omvang en herkomst van een incident zouden eerst moeten worden vastgesteld en de bondgenoten zouden gezamenlijk moeten beoordelen welke reactie noodzakelijk is.
Juist een onduidelijke hybride operatie kan daardoor bijzonder ingewikkeld zijn.
Geen Russische inval bevestigd
Daarom is het belangrijk onderscheid te maken tussen wat inmiddels daadwerkelijk is gebeurd en de scenario’s waarop Polen zich voorbereidt.
Er is geen bevestigde Russische invasie van Polen.
Er zijn ook geen bevestigde berichten dat Russische militairen momenteel Pools grondgebied hebben ingenomen.
Wat wél is bevestigd, is dat Polen concrete waarschuwingen heeft ontvangen over mogelijke sabotage, provocaties en een mogelijke grensoverschrijding door gewapende personen.
Daarom zijn extra politieagenten, antiterreureenheden, grenswachten en militairen ingezet.
Daarnaast werd afgelopen nacht verdachte activiteit met personen en zaklampen bij de grens waargenomen.
De Poolse premier zegt dat mogelijk een provocatie is voorkomen, maar kan niet bevestigen dat dit daadwerkelijk de bedoeling was.
Komende dagen blijven spannend
De Poolse autoriteiten houden de grens daarom scherp in de gaten.
De extra politieparaatheid duurt in ieder geval tot 8 november, terwijl de bredere militaire versterking van de regio onderdeel is van een langetermijnstrategie.
De waarschuwingen van de inlichtingendiensten zouden specifiek betrekking hebben op de eerste helft van november.
Dat maakt de komende dagen belangrijk.
Polen neemt geen risico en heeft daarom antiterreureenheden en andere veiligheidstroepen naar het noordoosten gestuurd. De waarschuwing dat gewapende personen mogelijk Pools grondgebied proberen binnen te dringen wordt serieus genomen, maar van een bevestigde Russische inval is nadrukkelijk geen sprake. Na de verdachte bewegingen die afgelopen nacht aan de grens werden waargenomen, blijft Warschau voorlopig in verhoogde staat van paraatheid.
Geschreven door
Lars de WitLars de Wit is editor bij Blijned en schrijft over nieuws en televisie. In zijn artikelen komen zowel grote gebeurtenissen als verhalen met een verrassende of menselijke twist voorbij: van noodweer en sportnieuws tot bijzondere vondsten, bekende gezichten en opvallende…
Alle 996 artikelen van Lars de Wit ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.