Klimaatverandering steeds gevaarlijker voor onze gezondheid: onderzoekers waarschuwen voor dit
Laatste update:
Extreme hitte vormt wereldwijd een steeds groter gevaar voor de gezondheid. Jaarlijks 0verlijden gemiddeld ongeveer 540.000 mensen als gevolg van hitte die volgens onderzoekers samenhangt met klimaatverandering. In de tien jaar sinds het klimaatakkoord van Parijs is het aantal sterfgevallen door hoge temperaturen bovendien flink toegenomen. Dat blijkt uit een omvangrijk internationaal onderzoek dat is gepubliceerd in het medische tijdschrift The Lancet.
De onderzoekers waarschuwen dat de gevolgen van klimaatverandering inmiddels veel verder gaan dan alleen stijgende temperaturen. Ook droogte, bosbranden, overstromingen, extreme regenval en de verspreiding van bepaalde infectieziekten vormen een steeds groter risico voor de volksgezondheid.
Volgens de onderzoekers is de situatie zo ernstig dat klimaatverandering als een wereldwijde gezondheidsnoodtoestand zou moeten worden behandeld.
Jaarlijks gemiddeld 540.000 hitted0den
Een van de opvallendste conclusies uit het onderzoek gaat over de gevolgen van extreme hitte.
Gemiddeld 0verlijden volgens de onderzoekers ieder jaar ongeveer 540.000 mensen door extreme hitte die verband houdt met klimaatverandering.
Vooral de ontwikkeling over een langere periode baart zorgen. Sinds het klimaatakkoord van Parijs, dat inmiddels tien jaar geleden werd gesloten, is het aantal sterfgevallen door hoge temperaturen aanzienlijk toegenomen.
De onderzoekers leggen daarbij een directe relatie met de uitstoot van broeikasgassen.
Zonder de door mensen veroorzaakte uitstoot zouden volgens hun berekeningen jaarlijks honderdduizenden levens kunnen worden gespaard.
Extreme hitte kan vooral gevaarlijk zijn voor kwetsbare groepen. Wanneer temperaturen langdurig zeer hoog blijven, wordt het voor het menselijk lichaam steeds moeilijker om voldoende af te koelen.
De toenemende hitte vormt daarmee niet alleen een klimaatprobleem, maar ook een steeds groter gezondheidsprobleem.
Airconditioning redt honderdduizenden levens
Opvallend is de belangrijke rol die airconditioning inmiddels speelt.
Airco’s worden regelmatig bekritiseerd vanwege hun energieverbruik, maar volgens het onderzoek beschermen ze tegelijkertijd een enorm aantal mensen tegen gevaarlijke hitte.
Zonder airconditioning zouden volgens de onderzoekers jaarlijks nog eens ongeveer 350.000 mensen extra 0verlijden aan de gevolgen van hoge temperaturen.
Dat laat zien hoe belangrijk verkoeling in extreem warme gebieden inmiddels is geworden.
Tegelijkertijd ontstaat daardoor een ingewikkeld probleem.
Airconditioning vraagt veel energie. Wanneer die energie wordt opgewekt met fossiele brandstoffen, leidt het gebruik van airco’s weer tot extra uitstoot van broeikasgassen.
Daardoor ontstaat een soort vicieuze cirkel: hogere temperaturen zorgen voor meer behoefte aan verkoeling, terwijl het energiegebruik dat daarvoor nodig is klimaatverandering juist verder kan versterken.
De onderzoekers wijzen daarmee op een belangrijke uitdaging voor de komende jaren: mensen beschermen tegen extreme hitte zonder tegelijkertijd het onderliggende klimaatprobleem verder te vergroten.
Hitte kost wereldwijd meer dan 1.000 miljard dollar
De gevolgen zijn niet alleen zichtbaar in sterftecijfers.
Extreme hitte veroorzaakt ook enorme economische schade.
Volgens het onderzoek heeft hitte de wereldeconomie inmiddels drie jaar achter elkaar meer dan 1.000 miljard dollar per jaar gekost.
Een belangrijke oorzaak daarvan is dat mensen bij zeer hoge temperaturen minder of helemaal niet kunnen werken.
Vooral fysiek zwaar werk kan onder extreme omstandigheden gevaarlijk worden. Denk bijvoorbeeld aan mensen die in de bouw, landbouw of andere sectoren grotendeels buiten werken.
Maar ook binnen kan hitte de productiviteit beïnvloeden wanneer gebouwen onvoldoende gekoeld kunnen worden.
De economische gevolgen zijn bovendien niet gelijk over de wereld verdeeld.
Zuidoost-Azië en Afrika zwaar geraakt
Vooral Zuidoost-Azië en Afrika worden volgens de onderzoekers hard getroffen.
In deze gebieden zijn grote groepen mensen voor hun inkomen afhankelijk van werk dat buiten wordt uitgevoerd. Tegelijkertijd zijn mogelijkheden zoals airconditioning en goed gekoelde werkplekken niet overal beschikbaar.
Daardoor kan extreme hitte rechtstreeks gevolgen hebben voor zowel de gezondheid als het inkomen van mensen.
Wanneer het gedurende een deel van de dag simpelweg te warm is om veilig te werken, worden minder uren gemaakt en daalt de economische productie.
Dat kan juist in landen die economisch kwetsbaarder zijn grote gevolgen hebben.
De onderzoekers benadrukken daarmee dat klimaatverandering niet overal dezelfde impact heeft. Gebieden die het minst goed in staat zijn zich tegen extreme temperaturen te beschermen, kunnen relatief zwaar worden geraakt.
Niet alleen extreme hitte vormt gevaar
Hoewel hitte een belangrijk onderdeel van het onderzoek vormt, waarschuwen de wetenschappers voor veel meer gevolgen van klimaatverandering.
Ook droogte komt vaker voor of kan ernstiger worden.
Langdurige droogte kan gevolgen hebben voor landbouw, voedselvoorziening en de beschikbaarheid van water.
Aan de andere kant kan klimaatverandering eveneens bijdragen aan hevige regenval en overstromingen.
Daarnaast worden bosbranden genoemd als een groeiend gezondheidsrisico. Niet alleen het vuur zelf vormt daarbij een gevaar. Ook rook en luchtvervuiling kunnen over grote afstanden gevolgen hebben voor mensen.
Klimaatverandering raakt de volksgezondheid daardoor op verschillende manieren tegelijk.
Infectieziekten kunnen zich verder verspreiden
Een ander aandachtspunt is de verspreiding van infectieziekten.
De onderzoekers noemen onder meer dengue en het westnijlvirus.
Veranderende temperaturen en weersomstandigheden kunnen invloed hebben op de gebieden waarin muggen en andere ziekteverspreiders kunnen 0verleven.
Daardoor kunnen ziekten opduiken of zich verder verspreiden in gebieden waar ze voorheen minder voorkwamen.
Ook op dat vlak gaat klimaatverandering dus verder dan alleen warmere zomers.
Het verandert omstandigheden die invloed hebben op ecosystemen, ziekteverspreiders en uiteindelijk de gezondheid van mensen.
‘Wereldwijde gezondheidsnoodtoestand’
De omvang van alle gevolgen samen zorgt ervoor dat onderzoekers oproepen tot meer actie.
Samen met de Wereldgezondheidsorganisatie willen zij dat klimaatverandering nadrukkelijk wordt behandeld als een wereldwijde gezondheidsnoodtoestand.
Daarmee willen ze duidelijk maken dat klimaatbeleid volgens hen niet alleen draait om natuur, energie of de temperatuur van de aarde.
Het gaat ook rechtstreeks om menselijke gezondheid.
De cijfers over hittegerelateerde sterfte maken volgens het onderzoek duidelijk hoe groot die gevolgen inmiddels zijn.
Steeds meer aanpassen aan hoge temperaturen
Tegelijkertijd zullen landen zich moeten voorbereiden op periodes van extreme hitte.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat er meer aandacht komt voor verkoeling en voor omstandigheden waarin mensen veilig kunnen werken.
De cijfers over airconditioning laten zien hoe groot het effect van verkoeling kan zijn. Volgens de onderzoekers zouden zonder airco jaarlijks ongeveer 350.000 extra mensen door hitte 0verlijden.
Maar de oplossing moet volgens de bredere conclusie van het onderzoek niet alleen bestaan uit steeds meer koelen.
Zolang de uitstoot van broeikasgassen hoog blijft, blijft namelijk ook het onderliggende probleem bestaan.
Tien jaar na klimaatakkoord blijft waarschuwing overeind
Tien jaar na het klimaatakkoord van Parijs is de boodschap van het internationale onderzoek dan ook weinig geruststellend.
Extreme hitte eist volgens de onderzoekers inmiddels jaarlijks gemiddeld ongeveer 540.000 levens die verband houden met klimaatverandering. Tegelijkertijd loopt de economische schade door hitte op tot meer dan 1.000 miljard dollar per jaar.
Daarbovenop komen de gezondheidsrisico’s van droogte, overstromingen, bosbranden en infectieziekten.
De onderzoekers zien klimaatverandering daarom steeds nadrukkelijker als een probleem voor de volksgezondheid.
En de gevolgen worden voor veel mensen steeds tastbaarder. Niet alleen in verre landen, maar ook in het dagelijks leven kunnen warme periodes invloed hebben op slapen, werken en andere activiteiten.
Merk jij zelf dat je tijdens warme dagen anders moet leven of werken dan vroeger? En wat doe jij om jezelf tijdens extreme hitte koel te houden?
Geschreven door
Lars de WitLars de Wit is editor bij Blijned en schrijft over nieuws en televisie. In zijn artikelen komen zowel grote gebeurtenissen als verhalen met een verrassende of menselijke twist voorbij: van noodweer en sportnieuws tot bijzondere vondsten, bekende gezichten en opvallende…
Alle 997 artikelen van Lars de Wit ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.