Erfenis, spaargeld of beleggingen? Het kabinet zoekt geld en kijkt naar dit
Laatste update:
Het kabinet van premier Rob Jetten staat voor een belangrijke politieke uitdaging. D66, VVD en CDA hebben niet genoeg zetels om het belastingplan zonder hulp van andere partijen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer te krijgen. Daarom wordt er opnieuw intensief onderhandeld met de oppositie.
Daarbij draait het niet alleen om de belastingen die Nederlanders vanaf volgend jaar gaan betalen. Ook de toekomst van box 3, waarin onder meer spaargeld en beleggingen worden belast, ligt op tafel.
Vooral de vraag hoe de veranderingen in box 3 moeten worden betaald, zorgt voor discussie. Een eerder voorstel waarbij kleinere spaarders en beleggers zouden meebetalen, werd na kritiek ingetrokken.
Het kabinet moet dus op zoek naar een andere oplossing. Daarbij zijn vanuit de Tweede Kamer ook voorstellen gedaan die betrekking hebben op de schenk- en erfbelasting.
Kabinet bijeen voor belangrijk overleg
Op zaterdag 24 oktober kwam de top van het kabinet opnieuw bijeen voor overleg over het belastingplan.
Premier Rob Jetten sprak samen met vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink, minister van Financiën Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg over de vervolgstappen.
Na afloop werd duidelijk dat het kabinet verder wil onderhandelen met zeven oppositiepartijen.
Het gaat om PRO, JA21, BBB, SGP, ChristenUnie, 50PLUS en Volt.
Dat is een opvallend brede groep partijen. Het kabinet kiest er voorlopig dus niet voor om uitsluitend aan de linker- of rechterkant van het politieke spectrum steun te zoeken.
Kabinet heeft oppositie hard nodig
Die steun is noodzakelijk.
Het minderheidskabinet beschikt zelf niet over voldoende zetels om belangrijke financiële plannen zonder hulp door het parlement te krijgen.
Vooral in de Eerste Kamer is de uitgangspositie lastig.
Dat betekent dat Jetten en zijn ministers bij belangrijke voorstellen steeds opnieuw afspraken moeten maken met oppositiepartijen.
Het belastingplan vormt daarbij een cruciale test.
De verschillende oppositiepartijen hebben bovendien allemaal hun eigen wensen voordat ze bereid zijn het kabinet tegemoet te komen.
Oppositiepartijen komen met eisen
De gesprekken gaan daardoor over veel meer dan alleen belastingtarieven.
JA21-leider Joost Eerdmans wil bijvoorbeeld toezeggingen over de spreidingswet. BBB wil op haar beurt veranderingen in het beleid van het kabinet en is kritisch over de lastenverzwaringen.
Aan de andere kant wil PRO van Jesse Klaver onder meer dat werken meer gaat lonen en dat er anders wordt gekeken naar de belasting op vermogen.
Het kabinet probeert voorlopig partijen van zowel links als rechts aan zich te binden.
Dat maakt de onderhandelingen ingewikkeld, maar kan het kabinet tegelijkertijd een bredere meerderheid opleveren.
Vooral box 3 zorgt voor hoofdbrekens
Een van de grootste financiële vraagstukken is box 3.
Daarin worden onder meer spaargeld en beleggingen belast.
Het huidige systeem heeft de afgelopen jaren tot veel juridische en politieke problemen geleid. Daarom wordt gewerkt aan een nieuw stelsel waarbij het werkelijke rendement een veel belangrijkere rol krijgt.
De bedoeling is dat het nieuwe box 3-stelsel op 1 januari 2028 ingaat.
Het kabinet heeft daarnaast gekozen voor aanpassingen waarbij zoveel mogelijk vermogensbestanddelen richting een vermogenswinstsystematiek worden gebracht.
Simpel gezegd betekent zo’n systeem dat waardestijgingen in die gevallen in beginsel worden belast wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop.
Kleinere spaarders moesten eerst meebetalen
Het grote probleem zit niet alleen in de vormgeving van het nieuwe systeem.
De veranderingen kosten de overheid namelijk geld.
Daarom moet er dekking worden gevonden.
Eerder lag er een voorstel waarbij ook kleinere spaarders en beleggers een deel van de rekening zouden krijgen. Daar ontstond veel kritiek op in de Tweede Kamer.
Minister Heinen liet vervolgens weten dat kleinere spaarders en beleggers zouden worden ontzien.
Daarmee ontstond onmiddellijk een nieuwe vraag: waar moet het benodigde geld dan wél vandaan komen?
Precies daarover wordt nu onderhandeld.
Komt de erfbelasting in beeld?
Vanuit de Tweede Kamer zijn verschillende alternatieven aangedragen.
Daarbij is ook gekeken naar de schenk- en erfbelasting.
ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis opperde bijvoorbeeld om kritisch te kijken naar constructies rond de zogenoemde papieren schenking.
Bij zo’n schenking wordt vermogen op papier geschonken, terwijl het geld feitelijk nog niet direct naar de ontvanger wordt overgemaakt.
Of dergelijke voorstellen daadwerkelijk onderdeel worden van de uiteindelijke afspraken, staat nog niet vast.
Binnen de coalitie bestaan bovendien verschillende opvattingen over aanpassingen van de erfbelasting.
Het is daarom te vroeg om te stellen dat Nederlanders straks daadwerkelijk meer erfbelasting gaan betalen.
Nog geen akkoord met oppositie
De eerste nieuwe gesprekken met oppositiepartijen hebben vooralsnog geen doorbraak opgeleverd.
BBB en JA21 lieten na overleg weten dat zij nog niet voldoende beweging bij het kabinet zien.
Het kabinet wil ondertussen 350 miljoen euro beschikbaar stellen om geplande lastenverzwaringen voor werkenden in 2027 te verzachten.
BBB-Kamerlid Henk Vermeer noemde dat bedrag echter een „druppel op een gloeiende plaat”.
Ook JA21 is nog niet overtuigd.
Dat maakt duidelijk dat premier Jetten nog flink wat werk te doen heeft voordat er voldoende steun is.
Jetten waarschuwt voor gevolgen
Het kabinet benadrukt ondertussen dat het belastingplan uit veel verschillende maatregelen bestaat.
Wanneer het hele pakket wordt weggestemd, kunnen daardoor ook maatregelen sneuvelen waar sommige oppositiepartijen juist wél achter staan.
Een voorbeeld daarvan is de voorgenomen verlenging van de lagere accijns op benzine en diesel tot eind 2027.
Het belastingplan is daarmee één groot pakket waarin verschillende financiële maatregelen met elkaar samenhangen.
Voor het kabinet is het dus belangrijk om vóór de stemming voldoende partijen aan boord te krijgen.
Ook Eerste Kamer vormt een obstakel
Een akkoord in de Tweede Kamer alleen is niet voldoende.
Daarna moet relevante wetgeving ook door de Eerste Kamer worden aangenomen.
En juist daar heeft het kabinet weinig eigen zetels.
D66, VVD en CDA beschikken gezamenlijk over slechts een minderheid in de senaat.
Dat maakt partijen als BBB, PRO en Volt potentieel belangrijk bij het zoeken naar voldoende steun.
Maar omdat die partijen verschillende politieke wensen hebben, is het niet eenvoudig om één pakket samen te stellen waar voldoende partijen mee kunnen instemmen.
Wat betekent dit voor je spaargeld?
Voor Nederlanders met spaargeld of beleggingen verandert door de huidige onderhandelingen niet ineens iets.
De gesprekken gaan voor een belangrijk deel over toekomstige wetgeving en over de manier waarop de veranderingen in box 3 moeten worden betaald.
Het nieuwe stelsel voor werkelijk rendement moet volgens de huidige planning vanaf 2028 ingaan.
Hoe de uiteindelijke regels precies worden vormgegeven en wie de rekening voor bepaalde aanpassingen krijgt, staat nog niet volledig vast.
Ook een eventuele aanpassing van de schenk- of erfbelasting is op dit moment geen voldongen feit.
12 november wordt belangrijke datum
Veel tijd heeft het kabinet niet.
De Tweede Kamer is van plan op 12 november over het belastingplan te stemmen.
Voor die tijd probeert het kabinet voldoende oppositiepartijen achter het pakket te krijgen.
Premier Jetten zei eerder zelf dat die datum belangrijk wordt voor de vraag of een breed financieel akkoord mogelijk is.
De komende onderhandelingen kunnen daarom directe gevolgen hebben voor een groot aantal Nederlanders.
Voor spaarders en beleggers draait het vooral om twee vragen: hoe gaat het toekomstige box 3-stelsel er precies uitzien en wie gaat betalen voor de aanpassingen? Op beide vragen is het definitieve antwoord er nog niet.
Geschreven door
Emma VermeerEmma Vermeer is editor bij Blijned en schrijft over royalty en politiek. Ze volgt zowel opvallende momenten rond het koningshuis als ontwikkelingen die het politieke landschap in Nederland veranderen.
Alle 366 artikelen van Emma Vermeer ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.