Bizarre reactie Donald Trump op verkiezingsnederlaag
Laatste update:
De Amerikaanse midterms zijn uitgelopen op een zware verkiezingsnederlaag voor de Republikeinen van president Donald Trump. De Democraten hebben de controle over zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat veroverd en kunnen daarmee de laatste twee jaar van Trumps presidentschap aanzienlijk ingewikkelder maken.
Trump heeft inmiddels zelf gereageerd op de uitslag.
Opvallend genoeg legt hij een deel van de verklaring voor het Republikeinse verlies bij het feit dat hij zelf niet verkiesbaar was.
„Ik stond niet op het stembiljet en als dat wel zo was geweest, hadden we met een enorme voorsprong gewonnen”, schreef Trump op Truth Social.
Tegelijkertijd zegt de president bereid te zijn de verkiezingsuitslag te accepteren en met de Democraten samen te werken.
Maar hij heeft ook al duidelijk gemaakt dat hij bereid is zijn vetorecht te gebruiken wanneer het nieuwe Congres wetten naar zijn bureau stuurt waar hij het niet mee eens is.
Republikeinen verliezen beide kamers
Voor de verkiezingen hadden de Republikeinen nog de controle over beide kamers van het Amerikaanse Congres.
In het Huis van Afgevaardigden was hun meerderheid bijzonder klein. In de Senaat beschikten de Republikeinen voorafgaand aan de verkiezingen over 53 zetels tegenover 47 voor de Democratische zijde.
De Democraten moesten daardoor meerdere Republikeinse Senaatszetels afpakken om de machtsverhoudingen om te draaien.
Dat is gelukt.
Ook in het Huis boekten de Democraten grote winst. Decision Desk HQ projecteerde woensdag een ruime Democratische meerderheid.
Daarmee verliest Trump een belangrijke politieke troef.
Waarom is dit zo belangrijk voor Trump?
De president blijft uiteraard gewoon in het Witte Huis.
De Democraten nemen het presidentschap niet over.
Maar de machtswisseling in het Congres heeft wel grote gevolgen voor wat Trump tijdens het resterende deel van zijn ambtstermijn kan bereiken.
Nieuwe federale wetgeving moet immers door het Congres.
Met Republikeinse meerderheden in beide kamers was de uitgangspositie voor Trump aanzienlijk gunstiger.
Nu zullen de Democraten veel meer mogelijkheden hebben om Republikeinse plannen tegen te houden en zelf wetgeving naar voren te schuiven.
Daarnaast beschikt het Congres over belangrijke bevoegdheden op het gebied van begrotingen, toezicht en onderzoeken.
Trump: ik stond niet op het stembiljet
Na de pijnlijke uitslagen werd vooral uitgekeken naar de reactie van Trump zelf.
Die liet niet lang op zich wachten.
Op Truth Social wees de president erop dat hij zelf deze keer niet op het stembiljet stond.
„Ik stond niet op het stembiljet en als dat wel zo was geweest, hadden we met een enorme voorsprong gewonnen.”
Trump had zich tijdens de campagne juist nadrukkelijk ingezet voor Republikeinse kandidaten en hield in aanloop naar de verkiezingen tientallen bijeenkomsten.
Na afloop stelde hij echter dat sommige Republikeinse kandidaten zijn achterban onvoldoende wisten te enthousiasmeren.
Tegen Fox News zei hij enigszins verrast te zijn door de omvang van de verliezen.
Trump feliciteert Democraten
Toch koos Trump niet uitsluitend voor de aanval.
Hij feliciteerde zijn politieke tegenstanders zelfs met hun overwinning.
„De Democraten hebben het goed gedaan”, zei hij tegen Fox News.
Volgens Trump hebben zij hard gevochten voor de overwinning.
Ook liet hij weten bereid te zijn met zijn politieke tegenstanders samen te werken.
Dat is opvallend, omdat de campagne voorafgaand aan de verkiezingen bijzonder fel was.
Trump zegt de uitslag bovendien te zullen accepteren.
Maar dan verschijnt plots een VETO-pet
Dat betekent niet dat de komende twee jaar zonder politieke confrontaties zullen verlopen.
Trump maakte vrijwel direct duidelijk dat hij nog altijd over een belangrijk machtsmiddel beschikt: zijn presidentiële veto.
De president plaatste online een afbeelding van een rode pet met daarop groot het woord „VETO”.
De boodschap was nauwelijks te missen.
Wanneer het Democratische Congres wetsvoorstellen goedkeurt waar Trump fel tegen is, kan hij proberen deze met zijn veto tegen te houden.
Trump vertelde Fox News dat hij verwacht dat juist die dreiging de Democraten uiteindelijk naar de onderhandelingstafel kan brengen.
‘Dan stuur ik ze gewoon terug’
Trump schetste daarbij al hoe hij de komende politieke strijd voor zich ziet.
Wanneer de Democraten volgens hem onaanvaardbare voorstellen aannemen, kan hij die terugsturen met een veto.
Daarna zouden beide partijen volgens de president alsnog gedwongen worden om compromissen te zoeken.
Hij presenteert zijn vetorecht daarmee als een belangrijk tegenwicht tegen de nieuwe Democratische meerderheid.
Dat betekent echter ook dat Washington opnieuw met politieke blokkades te maken kan krijgen wanneer het Witte Huis en het Congres geen overeenstemming bereiken.
Uitslag verandert tweede helft presidentschap
De overwinning van de Democraten verandert de politieke situatie in Washington fundamenteel.
Trump kon tijdens de eerste helft van zijn huidige ambtstermijn rekenen op Republikeinse controle over het Congres.
Vanaf de nieuwe zittingsperiode is dat voorbij.
De Democraten kunnen Republikeinse wetgeving blokkeren en krijgen daarnaast veel meer invloed op parlementair toezicht.
De Senaat speelt bovendien een belangrijke rol bij verschillende benoemingen.
Voor Trump betekent dit dat hij bij een groot deel van zijn binnenlandse agenda rekening zal moeten houden met de oppositie.
Trump ziet uitslag niet als persoonlijke afwijzing
Zelf verzet Trump zich tegen de conclusie dat de verkiezingsuitslag vooral een persoonlijke nederlaag voor hem is.
Hij wees erop dat hij zelf niet verkiesbaar was en stelde dat zijn aanwezigheid op het stembiljet de Republikeinse achterban sterker naar de stembus zou hebben gebracht.
Trump verdedigde daarnaast zijn eigen prestaties als president.
Hij wees onder meer op de economie en het grensbeleid.
Daarmee probeert hij een duidelijk onderscheid te maken tussen zijn eigen politieke positie en de prestaties van Republikeinse kandidaten tijdens de midterms.
Ook Iran speelde volgens Trump een rol
Trump erkende tegelijkertijd dat de oorlog met Iran mogelijk invloed heeft gehad op de verkiezingsuitslag.
De gevolgen van het conflict, waaronder hogere energieprijzen, speelden tijdens de campagne een belangrijke rol.
Trump zei dat Iran „een deel” van de verklaring voor de uitslag kan zijn geweest, maar verdedigde tegelijkertijd zijn beleid tegenover het land.
Ook bredere zorgen over de kosten van levensonderhoud speelden volgens verkiezingsonderzoek een belangrijke rol bij kiezers.
Opvallende uitspraken over Europa
Tijdens zijn reactie op Fox News haalde Trump opnieuw uit naar Europa.
Hij verdedigde eerst zijn eigen economische en migratiebeleid en zette dat vervolgens af tegen de situatie aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
Volgens Trump zou Europa het bijzonder moeilijk hebben.
Daarbij noemde hij onder andere Frankrijk en Italië.
Het gaat hier om politieke uitspraken van Trump zelf en niet om een objectieve conclusie over de economische of politieke situatie in die landen.
Democraten krijgen veel meer macht
De belangrijkste consequentie van de verkiezingsavond blijft dat de machtsverhoudingen in Washington volledig zijn veranderd.
De president beschikt nog steeds over omvangrijke uitvoerende bevoegdheden en zijn vetorecht, maar kan voor nieuwe wetgeving niet langer rekenen op Republikeinse meerderheden in het Congres.
Dat kan de komende twee jaar leiden tot stevige onderhandelingen.
Op sommige onderwerpen kunnen Trump en de Democraten mogelijk compromissen sluiten.
Op andere dossiers dreigt juist een politieke impasse.
Trump belooft samenwerking, maar waarschuwt meteen
Voorlopig probeert Trump beide boodschappen tegelijkertijd uit te dragen.
Aan de ene kant feliciteert hij de Democraten, accepteert hij de uitslag en zegt hij naar samenwerking uit te kijken.
Aan de andere kant waarschuwt hij dat hij zijn veto zal inzetten wanneer de Democraten voorstellen aannemen die hij niet steunt.
Dat belooft een compleet andere politieke situatie dan tijdens de eerste twee jaar van zijn huidige presidentschap.
De Democraten hebben met hun winst in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat de machtsverhoudingen in Washington ingrijpend veranderd. Trump blijft president, maar krijgt voor de resterende twee jaar van zijn termijn te maken met een Congres dat door zijn politieke tegenstanders wordt gecontroleerd. Zelf weigert hij de uitslag als een persoonlijke nederlaag te zien: volgens Trump zouden de Republikeinen juist overtuigend hebben gewonnen als zijn eigen naam op het stembiljet had gestaan.
Geschreven door
Emma VermeerEmma Vermeer is editor bij Blijned en schrijft over royalty en politiek. Ze volgt zowel opvallende momenten rond het koningshuis als ontwikkelingen die het politieke landschap in Nederland veranderen.
Alle 366 artikelen van Emma Vermeer ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.