Winterjas uit de kast: in deze nacht kan het op veel plekken in ons land vriezen
Laatste update:
Winterjas kan weer uit de kast: deze nacht kan het op grote schaal gaan vriezen
Na de zachte temperaturen van oktober verandert het Nederlandse weer deze week behoorlijk. Regen en onstuimigheid maken plaats voor veel zon en droog weer, maar daar staat iets tegenover: de temperatuur gaat flink omlaag.
Vooral tijdens de nachten wordt het koud.
Op steeds meer plaatsen zakt het kwik richting het vriespunt en volgens de huidige verwachtingen is er één nacht waarop het zelfs op uitgebreide schaal licht kan gaan vriezen.
Wie ’s ochtends vroeg de deur uit moet, doet er daarom verstandig aan de ijskrabber alvast terug in de auto te leggen.
Oostenwind zorgt voor duidelijke omslag
De verandering heeft alles te maken met een hogedrukgebied dat steeds meer invloed krijgt op ons weer.
Daardoor draait de wind naar het oosten tot noordoosten.
Normaal gesproken wordt het Nederlandse weer sterk beïnvloed door relatief zachte lucht vanaf de Atlantische Oceaan en Noordzee.
Nu wordt juist drogere en koudere lucht vanaf het Europese vasteland aangevoerd.
Dat verschil gaan we merken.
Overdag nog maar rond de 10 graden
Halverwege de week komt de temperatuur overdag op veel plaatsen niet veel hoger uit dan ongeveer 10 graden.
Lokaal kan het zelfs bij 8 of 9 graden blijven.
Dat is aan de frisse kant voor begin november. Normaal gesproken liggen de maximumtemperaturen in deze periode nog rond de 11 à 12 graden.
Toch ziet het weerbeeld er overdag helemaal niet onaardig uit.
Door het hogedrukgebied blijft het op veel plaatsen droog en laat de zon zich regelmatig zien.
Wie uit de wind en in de zon zit, kan daardoor nog best aangenaam herfstweer ervaren.
Door de wind voelt het kouder
Zodra je in de schaduw staat of tegen de wind in fietst, verandert dat gevoel snel.
De matige oosten- tot noordoostenwind zorgt ervoor dat de gevoelstemperatuur lager ligt dan de waarde die op de thermometer staat.
Aan de kust kan de wind bovendien behoorlijk doorstaan.
Een middagtemperatuur van ongeveer 10 graden kan daardoor gevoelsmatig enkele graden lager uitvallen.
De dikke jas kan dus weer uit de kast.
Ook een sjaal of handschoenen zijn tijdens een vroege fietstocht ineens geen overbodige luxe meer.
Vooral deze nacht wordt interessant
De grootste verandering zien we echter niet overdag, maar ’s nachts.
Vanaf woensdag kunnen de temperaturen landinwaarts al sterk dalen.
Donderdagochtend begint daardoor fris, waarbij het in delen van het binnenland nog maar enkele graden boven nul kan zijn.
Maar vooral de nacht van donderdag op vrijdag springt eruit.
Volgens de verwachting van Weeronline kan het dan op uitgebreidere schaal licht gaan vriezen.
Vooral het oosten maakt kans op vorst
De laagste temperaturen worden vooral in het oosten en binnenland verwacht.
Daar kan het kwik plaatselijk onder het vriespunt zakken.
In andere delen van Nederland blijven de temperaturen waarschijnlijk iets hoger, maar ook daar wordt het koud.
Vrijdagochtend kan het op veel plaatsen slechts 1 tot 3 graden zijn.
Aan de kust en in grotere steden blijft het doorgaans wat zachter.
Dat komt onder meer doordat de zee nog relatief warm is en bebouwde gebieden ’s nachts warmte langer vasthouden.
Autoruiten kunnen bevriezen
Voor automobilisten betekent de weersomslag dat de ijskrabber mogelijk voor het eerst in lange tijd weer nodig is.
Wanneer de temperatuur vlak boven of onder nul uitkomt, kunnen autoruiten lokaal bevriezen.
Zeker op beschutte plekken kan het aan de grond kouder worden dan op de officiële meethoogte.
Wie vrijdagochtend vroeg moet vertrekken, kan daarom beter een paar minuten extra rekenen.
Ook kunnen plaatselijk mistbanken ontstaan.
De combinatie van mist en temperaturen rond het vriespunt vraagt tijdens de ochtendspits om extra aandacht.
Op sommige plekken heeft het al gevroren
Opvallend genoeg zijn er plekken in Nederland waar de eerste vorst al eerder is waargenomen.
Weer.nl wees daarbij op zogenoemde duinpannen.
Dat zijn laaggelegen delen tussen de duinen waar koude lucht zich tijdens heldere nachten kan verzamelen.
Zand kan overdag snel opwarmen, maar verliest zijn warmte na zonsondergang eveneens snel.
Daardoor kan de temperatuur in zo’n duinpan onder nul zakken terwijl het enkele kilometers verderop nog duidelijk boven het vriespunt is.
Dat telt niet als officiële eerste vorst
Meteorologen maken daarom onderscheid tussen zulke lokale metingen en officiële vorst.
De KNMI-meetstations staan op locaties die aan vaste voorwaarden voldoen, zodat de gemeten temperaturen zo representatief mogelijk zijn.
Een extreem koud microklimaat in bijvoorbeeld een diepe duinpan geeft geen goed beeld van de temperatuur in de rest van de omgeving.
Voor de officiële eerste vorst wordt daarom gekeken naar de reguliere meetstations.
Daar zou het deze week dus mogelijk voor het eerst dit najaar onder nul kunnen komen.
Eerste vorst komt ongeveer op tijd
Heel uitzonderlijk zou nachtvorst begin november overigens niet zijn.
Volgens Weeronline valt de eerste vorst in De Bilt gemiddeld rond 7 november, wanneer wordt gekeken naar de periode 1995 tot en met 2024.
Dat gemiddelde zegt uiteraard niet dat het ieder jaar precies rond die datum gebeurt.
Het ene jaar kan de eerste vorst veel eerder vallen, terwijl we er in een ander jaar aanzienlijk langer op moeten wachten.
Tussen afzonderlijke jaren kan gemakkelijk meer dan een maand verschil zitten.
Klimaatverandering speelt ook een rol
Op langere termijn is wel een verschuiving zichtbaar.
Door de opwarming van het klimaat worden zachte herfstperiodes gebruikelijker en kan de eerste nachtvorst later in het seizoen vallen.
Dat betekent niet dat koude nachten verdwijnen.
Ook tijdens een warmer klimaat kunnen individuele nachten nog steeds behoorlijk koud worden.
De gemiddelde omstandigheden veranderen, maar uitschieters blijven mogelijk.
Droog en zonnig herfstweer
Voor mensen die niet van regen houden, heeft de weersomslag ook een positieve kant.
Voor de rest van de werkweek wordt weinig neerslag verwacht.
Donderdag en vrijdag kunnen zelfs bijzonder zonnige dagen worden.
Het wordt daarmee typisch weer voor een stevige herfstwandeling: veel zon, droge lucht en lage temperaturen.
Zolang je je warm aankleedt, kan het buiten dus juist erg aangenaam zijn.
Buitenkranen verdienen aandacht
Met de eerste mogelijke vorst in aantocht is dit ook een goed moment om enkele dingen rondom het huis te controleren.
Een buitenkraan is daar een goed voorbeeld van.
Wanneer water in een leiding bevriest, zet het uit. In ongunstige omstandigheden kan daardoor schade aan een leiding ontstaan.
Wie een buitenkraan heeft die gevoelig is voor vorst, kan daarom controleren of deze goed is afgesloten en of een kwetsbare leiding indien nodig kan worden leeggemaakt.
Bij slechts een korte periode van lichte vorst hoeft er niet onmiddellijk schade te ontstaan, maar voorbereiden kan geen kwaad.
Denk ook aan gevoelige planten
Ook sommige planten kunnen slecht tegen temperaturen onder nul.
Vooral kuipplanten en andere vorstgevoelige soorten kunnen bescherming nodig hebben.
Wie bijvoorbeeld planten in potten buiten heeft staan die niet winterhard zijn, kan ze tijdelijk beschut neerzetten of beschermen tegen de kou.
Niet iedere plant hoeft bij de eerste graad vorst meteen naar binnen.
Dat hangt sterk af van de soort.
Huisdieren buiten? Zorg voor beschutting
Ook dieren die veel tijd buiten doorbrengen verdienen aandacht wanneer de nachten kouder worden.
Zorg dat ze een droge en beschutte plek hebben waar ze uit de wind kunnen liggen.
Dat geldt vooral voor dieren die ’s nachts buiten verblijven.
De combinatie van lage temperaturen, wind en vocht kan namelijk onaangenamer zijn dan alleen de gemeten temperatuur doet vermoeden.
Nog geen echte winter
Wie hoopt op sneeuw en langdurige vorst moet voorlopig nog geduld hebben.
Deze koude periode betekent niet dat de winter definitief is begonnen.
Richting het weekend neemt de bewolking waarschijnlijk alweer toe.
Plaatselijk kan dan wat motregen of lichte regen vallen.
Na het weekend lijkt de kans op wisselvalliger weer bovendien groter te worden.
Daarbij kunnen de temperaturen opnieuw wat oplopen.
Winterjas voorlopig wel nodig
Voorlopig krijgen we dus vooral een voorproefje van de koudere maanden.
Overdag blijft het dankzij de zon op sommige momenten aangenaam, maar zodra de zon ondergaat koelt het snel af.
Vooral de nacht van donderdag op vrijdag wordt interessant.
Dan is de kans volgens de huidige verwachting het grootst dat het op meerdere plaatsen daadwerkelijk gaat vriezen.
De echte winter staat daarmee nog niet voor de deur, maar de weersomslag is duidelijk. Overdag wordt het zonnig en droog bij ongeveer 8 tot 10 graden, terwijl de temperaturen ’s nachts richting het vriespunt zakken. Vooral in het oosten en binnenland kan het in de nacht van donderdag op vrijdag licht vriezen. De winterjas kan dus weer aan de kapstok bij de voordeur en voor automobilisten is dit een goed moment om de ijskrabber terug in de auto te leggen.
Geschreven door
Lars de WitLars de Wit is editor bij Blijned en schrijft over nieuws en televisie. In zijn artikelen komen zowel grote gebeurtenissen als verhalen met een verrassende of menselijke twist voorbij: van noodweer en sportnieuws tot bijzondere vondsten, bekende gezichten en opvallende…
Alle 996 artikelen van Lars de Wit ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.