‘Uitgelekt plan gaat flink pijn doen in de portemonnee van AOW’ers’

Wanneer je partner onverwacht naar een verpleeghuis verhuist, verandert er in korte tijd ontzettend veel. Naast de emoties die bij zo’n ingrijpende gebeurtenis komen kijken, krijg je ineens te maken met allerlei financiële en administratieve zaken. De AOW, toeslagen en de eigen bijdrage voor langdurige zorg kunnen veranderen. En juist daar kan het ingewikkeld worden: een hogere AOW betekent namelijk niet automatisch dat je onderaan de streep ook meer geld overhoudt.

Daarom is het verstandig om niet overhaast een keuze te maken. Door vooraf verschillende scenario’s naast elkaar te zetten, kun je beter bepalen wat een verandering daadwerkelijk voor je maandelijkse financiën betekent.

AOW kan veranderen bij opname partner

Wanneer een van de partners langdurig in een verpleeghuis wordt opgenomen, kan dat gevolgen hebben voor de AOW. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) kijkt in zo’n situatie opnieuw naar de leef- en woonsituatie.

Onder bepaalde voorwaarden kan de thuiswonende partner voor de AOW worden behandeld alsof hij of zij alleenstaand is. In dat geval kan het AOW-bedrag veranderen van het bedrag voor gehuwden naar het hogere bedrag voor ongehuwden.

Dat klinkt op het eerste gezicht aantrekkelijk. De thuiswonende partner heeft immers nog steeds te maken met huur of hypotheek, energie, verzekeringen, boodschappen en andere vaste lasten. Die kosten moeten nu feitelijk vanuit één huishouden worden gedragen.

Toch is alleen naar de hogere AOW kijken niet verstandig.

Hogere AOW kan andere gevolgen hebben

Een hoger inkomen kan namelijk een kettingreactie veroorzaken. Wanneer je AOW stijgt, verandert je totale inkomen. Dat kan vervolgens invloed hebben op toeslagen, belastingen en de eigen bijdrage voor langdurige zorg.

Het bedrag dat maandelijks extra binnenkomt, kan daardoor gedeeltelijk of zelfs grotendeels op een andere plek verdwijnen.

Daarom is het belangrijk om niet uitsluitend twee AOW-bedragen met elkaar te vergelijken. Uiteindelijk draait het om het bedrag dat je daadwerkelijk overhoudt nadat alle inkomsten en uitgaven opnieuw zijn berekend.

Eigen bijdrage voor langdurige zorg

Een belangrijk onderdeel van die berekening is de eigen bijdrage voor langdurige zorg. Het CAK bepaalt de hoogte daarvan aan de hand van verschillende factoren, waaronder inkomen, vermogen en de persoonlijke woon- en leefsituatie.

Wanneer het inkomen verandert doordat bijvoorbeeld een hoger AOW-bedrag wordt ontvangen, kan dat gevolgen hebben voor de eigen bijdrage.

Ook aanvullende pensioenen, lijfrentes en andere inkomsten kunnen een rol spelen. Daarnaast kan vermogen van invloed zijn op de berekening.

Het is daarom verstandig om met actuele bedragen te rekenen. Regels, grenzen en bedragen kunnen immers jaarlijks veranderen.

Vergeet de toeslagen niet

Ook toeslagen verdienen extra aandacht. Zorgtoeslag en huurtoeslag zijn afhankelijk van onder meer het inkomen. Een stijging van het inkomen kan er daardoor toe leiden dat een toeslag lager wordt of zelfs volledig verdwijnt.

Dat kan een behoorlijk verschil maken.

Stel bijvoorbeeld dat je door een verandering in de AOW iedere maand een paar honderd euro meer ontvangt. Wanneer tegelijkertijd je zorgtoeslag daalt en je eigen bijdrage stijgt, is het daadwerkelijke voordeel een stuk kleiner dan het aanvankelijk lijkt.

Andersom kan het hogere AOW-bedrag in sommige situaties juist wel gunstig uitpakken. Bijvoorbeeld wanneer iemand weinig toeslagen ontvangt, terwijl de vaste lasten thuis relatief hoog zijn.

Er bestaat dus geen antwoord dat voor iedereen hetzelfde is.

Maak twee complete berekeningen

Een praktische manier om duidelijkheid te krijgen, is door twee scenario’s te maken.

In het eerste scenario bereken je de situatie met het AOW-bedrag voor gehuwden. In het tweede scenario doe je hetzelfde met het bedrag voor ongehuwden.

Neem vervolgens bij beide berekeningen álle inkomsten en uitgaven mee. Denk aan AOW, aanvullend pensioen, toeslagen, belastingen, de eigen bijdrage voor langdurige zorg, huur of hypotheek, energie, verzekeringen en andere vaste lasten.

Vergeet ook onverwachte of nieuwe kosten niet. Wanneer een partner in een verpleeghuis verblijft, kunnen bijvoorbeeld extra vervoerskosten ontstaan doordat je regelmatig op bezoek gaat.

Pas wanneer beide berekeningen compleet zijn, ontstaat een eerlijk beeld.

Inkomen en vermogen kunnen meetellen

Een veelgemaakte fout is om alleen naar het maandelijkse AOW-bedrag te kijken. De financiële situatie bestaat echter uit veel meer onderdelen.

Aanvullend pensioen kan bijvoorbeeld invloed hebben op het totale inkomen. Hetzelfde geldt voor lijfrente-uitkeringen en eventuele andere inkomsten.

Ook veranderingen in vermogen kunnen gevolgen hebben. Wie bijvoorbeeld spaargeld heeft of beleggingen verkoopt, kan daardoor in een andere financiële situatie terechtkomen.

Daarbij kunnen veranderingen soms pas later zichtbaar worden. Je kunt bijvoorbeeld achteraf worden geconfronteerd met een terugvordering van toeslagen wanneer het daadwerkelijke inkomen hoger blijkt te zijn geweest dan vooraf werd geschat.

Controleer ook de belastingen

Naast toeslagen en zorgkosten is het verstandig om naar de belasting te kijken. Een hoger inkomen kan gevolgen hebben voor de hoeveelheid belasting die wordt ingehouden en voor bepaalde heffingskortingen.

Wanneer hier gedurende het jaar onvoldoende rekening mee wordt gehouden, kan later een naheffing volgen.

Het kan daarom verstandig zijn om een voorlopige aanslag of andere belastinggegevens opnieuw te controleren zodra de financiële situatie verandert.

Neem contact op met de juiste instanties

Wie twijfelt over de gevolgen, hoeft gelukkig niet alles zelf uit te zoeken. Voor vragen over de AOW kun je terecht bij de SVB. Het CAK kan uitleg geven over de eigen bijdrage en voor vragen over toeslagen kun je bij de Belastingdienst terecht.

Zorg dat je voordat je contact opneemt de belangrijkste financiële gegevens bij de hand hebt. Denk aan recente AOW- en pensioenspecificaties, jaaropgaven, informatie over spaargeld en gegevens over huur of hypotheek.

Noteer tijdens gesprekken ook wat er wordt afgesproken. Zeker in een periode waarin er emotioneel al veel speelt, is het gemakkelijk om informatie later te vergeten.

Niet te snel beslissen

Juist na de opname van een partner kan de verleiding groot zijn om administratieve zaken zo snel mogelijk af te handelen. Toch kan het verstandig zijn om belangrijke financiële keuzes eerst goed door te rekenen.

Laat eventueel een familielid, financieel adviseur of iemand anders die verstand heeft van financiën meekijken.

Maak daarnaast een nieuw huishoudboekje. Zet daarin alle inkomsten, vaste lasten en nieuwe kosten op een rij. Controleer meteen welke andere zaken moeten worden aangepast, bijvoorbeeld bij de gemeente, zorgverzekeraar, bank of verhuurder.

Kijk uiteindelijk naar wat je écht overhoudt

Een hoger AOW-bedrag klinkt aantrekkelijk, maar vertelt slechts een deel van het verhaal. De uiteindelijke gevolgen hangen samen met je complete financiële situatie.

Voor de ene persoon kan een wijziging honderden euro’s extra financiële ruimte opleveren, terwijl het voordeel bij iemand anders grotendeels verdwijnt door veranderingen in toeslagen of de eigen bijdrage.

De belangrijkste regel is daarom eenvoudig: kijk niet naar het hoogste bedrag dat binnenkomt, maar naar het bedrag dat uiteindelijk overblijft.

Een opname in een verpleeghuis brengt al genoeg onzekerheid met zich mee. Door financiële veranderingen rustig en volledig door te rekenen, voorkom je dat daar maanden later onverwachte rekeningen of terugvorderingen bovenop komen.