Artsen waarschuwen: Slik je deze veelgebruikte medicijnen? Wees dan extra alert tijdens de warme dagen

Wanneer de temperatuur flink oploopt, krijgt iedereen te maken met de gevolgen van de hitte. Toch lopen sommige mensen meer risico op gezondheidsklachten dan anderen. Dat komt niet alleen door leeftijd of een onderliggende aandoening, maar ook door het gebruik van bepaalde medicijnen.

Verschillende geneesmiddelen kunnen namelijk invloed hebben op de manier waarop het lichaam warmte verwerkt, afkoelt of vocht vasthoudt. Daardoor kan de kans op uitdroging, oververhitting of andere hittegerelateerde klachten toenemen.

Dat betekent overigens niet dat je moet stoppen met je medicijnen. Integendeel: deskundigen benadrukken juist dat je voorgeschreven medicatie nooit op eigen initiatief moet aanpassen of beëindigen. Wel is het verstandig om tijdens warme dagen extra alert te zijn en bij klachten contact op te nemen met een arts of apotheker.

Waarom warmte een groter risico kan vormen

Ons lichaam beschikt normaal gesproken over verschillende mechanismen om de temperatuur op peil te houden. Zweten helpt om warmte kwijt te raken en de bloedvaten in de huid verwijden zich zodat overtollige warmte kan worden afgevoerd.

Bij hoge temperaturen moet dit systeem harder werken. Voor de meeste gezonde mensen lukt dat prima, mits zij voldoende drinken en zich niet te veel inspannen.

Toch zijn er groepen die kwetsbaarder zijn. Ouderen hebben vaak een minder goed werkende temperatuurregeling. Ook jonge kinderen, mensen met overgewicht en mensen met chronische aandoeningen kunnen sneller last krijgen van de hitte.

Medicijnen kunnen daar nog een extra factor aan toevoegen.

Hoe medicijnen invloed hebben op de lichaamstemperatuur

Sommige geneesmiddelen zorgen ervoor dat je meer vocht verliest. Andere middelen verminderen juist het zweten of beïnvloeden de temperatuurregeling in de hersenen.

Daardoor kan het lichaam minder goed afkoelen wanneer het buiten erg warm is.

In combinatie met hoge temperaturen kan dat leiden tot klachten zoals:

• uitdroging;
• duizeligheid;
• hoofdpijn;
• spierkrampen;
• flauwvallen;
• verwardheid;
• oververhitting.

In ernstige gevallen kan zelfs een hitteslag ontstaan. Dat is een medische noodsituatie waarbij direct medische hulp nodig is.

Plaspillen verhogen het risico op uitdroging

Een bekende groep medicijnen die extra aandacht verdient tijdens warm weer zijn plaspillen, ook wel diuretica genoemd.

Deze medicijnen worden veel voorgeschreven bij onder andere:

• hoge bloeddruk;
• hartfalen;
• vochtophoping.

Plaspillen zorgen ervoor dat de nieren meer vocht uitscheiden. Daardoor daalt de bloeddruk en wordt overtollig vocht afgevoerd.

Tijdens een hittegolf verlies je echter ook al veel vocht door zweten. Wanneer beide effecten samenkomen, kan uitdroging sneller optreden.

Daarnaast kunnen plaspillen de hoeveelheid belangrijke zouten, zoals natrium en kalium, in het lichaam beïnvloeden. Een verstoorde elektrolytenbalans kan onder meer leiden tot spierkrampen, vermoeidheid, hartritmestoornissen en duizeligheid.

Antidepressiva kunnen de warmtebelasting vergroten

Ook mensen die antidepressiva gebruiken doen er goed aan extra voorzichtig te zijn tijdens warme dagen.

Bij sommige antidepressiva kan de lichaamstemperatuur iets stijgen. Daarnaast kunnen bepaalde middelen ervoor zorgen dat iemand meer of juist minder zweet.

Dat lijkt misschien een klein verschil, maar tijdens langdurige warmte kan dit de natuurlijke afkoeling van het lichaam beïnvloeden.

Wie antidepressiva gebruikt, doet er daarom verstandig aan om:

• voldoende water te drinken;
• directe zon zoveel mogelijk te vermijden;
• regelmatig verkoeling op te zoeken;
• zware lichamelijke inspanning tijdens het warmste deel van de dag te beperken.

Medicijnen die het zweten verminderen

Er zijn ook medicijnen die het zweten juist afremmen.

Dat geldt onder andere voor sommige middelen die worden gebruikt bij:

• de ziekte van Parkinson;
• psychotische aandoeningen;
• bepaalde neurologische aandoeningen.

Zweten is één van de belangrijkste manieren waarop het lichaam warmte kwijtraakt. Wanneer dit mechanisme minder goed werkt, kan de lichaamstemperatuur sneller oplopen.

Mensen die deze medicijnen gebruiken merken soms pas laat dat hun lichaam oververhit raakt.

Ook andere medicijnen kunnen een rol spelen

Niet alleen plaspillen en antidepressiva vragen extra aandacht.

Ook andere medicijnen kunnen de gevoeligheid voor warmte vergroten, waaronder sommige:

• antihistaminica tegen allergieën;
• sterke pijnstillers;
• laxeermiddelen;
• bepaalde bloeddrukverlagers.

Laxeermiddelen kunnen bijvoorbeeld eveneens zorgen voor extra vochtverlies, waardoor uitdroging sneller ontstaat.

Gebruik je meerdere medicijnen tegelijk? Dan kan het verstandig zijn om bij warm weer extra alert te zijn op veranderingen in hoe je je voelt.

Uitdroging herkennen

Uitdroging ontstaat wanneer het lichaam meer vocht verliest dan het binnenkrijgt.

Veel voorkomende signalen zijn:

• veel dorst;
• droge mond;
• donkere urine;
• minder vaak plassen;
• vermoeidheid;
• hoofdpijn;
• duizeligheid.

Bij ernstige uitdroging kunnen ook verwardheid, flauwvallen en bewustzijnsproblemen optreden.

Wacht bij zulke klachten niet te lang met het zoeken van medische hulp.

Waarom elektrolyten belangrijk zijn

Niet alleen vocht, maar ook mineralen spelen een belangrijke rol.

Wanneer je veel zweet of plaspillen gebruikt, verlies je onder andere natrium en kalium.

Deze stoffen zijn belangrijk voor de werking van spieren, zenuwen en het hart.

Bij een ernstig tekort kunnen klachten ontstaan zoals:

• spierkrampen;
• spierzwakte;
• hartkloppingen;
• vermoeidheid;
• misselijkheid.

In de meeste gevallen is een gezond voedingspatroon voldoende om deze stoffen aan te vullen. Alleen wanneer een arts dat adviseert, kunnen speciale elektrolytenoplossingen of supplementen nodig zijn.

Praktische tips tijdens warme dagen

Gebruik je medicijnen en wordt er warm weer voorspeld? Dan kunnen deze eenvoudige maatregelen helpen om gezondheidsproblemen te voorkomen.

Drink voldoende

Drink verspreid over de dag voldoende water, ook wanneer je nog geen dorst hebt.

Alcohol en grote hoeveelheden cafeïne kunnen juist bijdragen aan extra vochtverlies.

Zoek verkoeling

Blijf zoveel mogelijk uit de volle zon tijdens de warmste uren van de dag.

Zoek schaduw op of verblijf in een gekoelde ruimte als dat mogelijk is.

Draag luchtige kleding

Lichte, ademende kleding helpt warmte beter af te voeren dan dikke of donkere stoffen.

Voorkom zware inspanning

Sport of zwaar lichamelijk werk kun je tijdens een hittegolf beter vroeg in de ochtend of later op de avond doen.

Houd klachten goed in de gaten

Voel je je duizelig, misselijk of merk je dat je nauwelijks meer plast? Neem deze signalen serieus.

Stop nooit zelf met medicijnen

Een belangrijke waarschuwing van artsen is dat mensen nooit op eigen initiatief hun medicatie moeten stoppen of aanpassen.

Ook wanneer je vermoedt dat medicijnen bijdragen aan klachten tijdens warm weer, is overleg met een arts of apotheker noodzakelijk.

Soms is een kleine aanpassing voldoende, maar dat moet altijd zorgvuldig worden beoordeeld.

Overleg bij twijfel met een arts of apotheker

Twijfel je of jouw medicijnen extra risico geven tijdens een hittegolf? Dan kan een arts of apotheker uitleg geven over de mogelijke effecten en adviseren welke voorzorgsmaatregelen verstandig zijn.

Zij kunnen ook beoordelen of er sprake is van klachten die nader onderzocht moeten worden.

Extra opletten tijdens een hittegolf

Hitte kan voor iedereen belastend zijn, maar voor mensen die bepaalde medicijnen gebruiken is waakzaamheid extra belangrijk.

Door voldoende te drinken, verkoeling te zoeken, signalen van uitdroging tijdig te herkennen en bij twijfel contact op te nemen met een zorgverlener, kunnen veel problemen worden voorkomen.

Een goede voorbereiding en bewust omgaan met warm weer maken vaak al een groot verschil. Zo kun je ook tijdens hete zomerdagen zo veilig en comfortabel mogelijk blijven, zonder dat je onnodige risico’s loopt.