Groot alarm op Schiphol: Marechaussee massaal ter plaatse
Opnieuw grote onrust in het Europese vliegverkeer. Voor de derde dag op rij zijn bij meerdere passagiersvluchten bommeldingen binnengekomen. Ditmaal werd ook een KLM-vlucht met Schiphol als eindbestemming getroffen.
Het ging om vlucht KL1352 vanuit Praag.
Het vliegtuig kon vrijdagochtend veilig landen op Schiphol, waarna de Koninklijke Marechaussee in actie kwam. Passagiers en bemanningsleden werden onder begeleiding uit het toestel gehaald en het vliegtuig werd volgens de geldende veiligheidsprocedures afgehandeld.
Er werd uiteindelijk geen explosief aangetroffen.
De nieuwe meldingen staan niet op zichzelf. De afgelopen dagen zijn verspreid over Europa meerdere vliegtuigen bedreigd, waardoor toestellen moesten uitwijken of na aankomst uitgebreid werden gecontroleerd.
De grote vraag blijft wie achter de opvallende reeks dreigementen zit.
KLM-vlucht vanuit Praag getroffen
Een van de meldingen van vrijdag had betrekking op KLM-vlucht KL1352.
Het vliegtuig was vanuit de Tsjechische hoofdstad Praag onderweg naar Amsterdam toen duidelijk werd dat er een dreiging tegen de vlucht was geuit.
Schiphol bevestigde dat het toestel uiteindelijk zonder problemen kon landen.
„Het toestel landde om 10.25 uur veilig op Schiphol. Passagiers en bemanning zijn onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee van boord gegaan. De verdere afhandeling is uitgevoerd volgens de geldende procedures van de marechaussee.”
Voor de inzittenden kwam daarmee een einde aan een onrustige situatie.
Geen explosief gevonden
Na onderzoek bleek er geen explosief aan boord te zijn.
Daarmee lijkt ook deze melding vals alarm te zijn geweest.
Toch kunnen luchtvaartmaatschappijen en veiligheidsdiensten een dergelijke dreiging vanzelfsprekend niet negeren.
Iedere bommelding moet serieus worden beoordeeld totdat duidelijk is dat passagiers, bemanning en het vliegtuig geen gevaar lopen.
Dat kan betekenen dat een vliegtuig op een andere luchthaven moet landen, naar een afgelegen gedeelte van een vliegveld wordt gebracht of uitgebreid door specialisten wordt onderzocht.
Acht vliegtuigen in Praag bedreigd
De situatie rond de KLM-vlucht maakte deel uit van een veel grotere reeks meldingen.
In Praag zouden vrijdag acht vliegtuigen met een bomdreiging te maken hebben gekregen.
Daaronder bevond zich dus ook het KLM-toestel dat naar Schiphol vloog.
De Tsjechische autoriteiten namen de dreigementen serieus en voerden de noodzakelijke veiligheidscontroles uit.
Ook elders in Europa kwamen opnieuw meldingen binnen.
Onder meer Frankrijk en Bulgarije kregen met nieuwe dreigingen tegen vliegtuigen te maken.
Al drie dagen onrust
Het opvallendste aan de situatie is dat het niet om één losstaand incident gaat.
Al meerdere dagen achter elkaar worden Europese passagiersvluchten geconfronteerd met bommeldingen.
Tot nu toe bleken de gecontroleerde meldingen voor zover bekend loos alarm.
Maar de gevolgen voor het vliegverkeer kunnen alsnog groot zijn.
Piloten, luchtverkeersleiding, luchthavens, politie en andere veiligheidsdiensten moeten bij iedere serieuze melding maatregelen nemen.
Voor passagiers kan dat betekenen dat een vlucht wordt omgeleid of dat zij na aankomst langere tijd moeten wachten.
Gevechtsvliegtuigen ingezet
Een dag eerder liep een incident in Frankrijk zelfs zo hoog op dat militaire vliegtuigen werden ingezet.
Na een bommelding rond een passagiersvlucht kwamen Franse gevechtsvliegtuigen in actie.
Het toestel werd begeleid totdat het veilig kon landen.
Ook daar moest vervolgens worden vastgesteld of daadwerkelijk sprake was van explosieven.
De inzet laat zien hoeveel impact één melding kan hebben.
Zelfs wanneer achteraf blijkt dat er niets aan boord was, moeten autoriteiten vooraf uitgaan van het mogelijke risico.
Wie verstuurt de dreigementen?
Daarmee komt steeds nadrukkelijker de vraag naar voren wie verantwoordelijk is voor de reeks meldingen.
Een verslaggever van de Ierse publieke omroep RTÉ meldde dat de afzender overeen zou komen met degene of groep die eerder deze week dreigementen naar Europese passagiersvluchten stuurde.
Ook vanuit Italië verschenen berichten over een naam die bij de dreigingen zou zijn gebruikt.
Volgens Sky TG24 zouden berichten zijn ondertekend met een naam die kan worden vertaald als „Strijders van de Mannenstaat”.
Daarmee wordt mogelijk verwezen naar een Russische ultranationalistische beweging die bekendstaat als Muzhskoye Gosudarstvo, oftewel „Mannelijke Staat”.
Maar of mensen uit die beweging daadwerkelijk verantwoordelijk zijn, is allerminst bewezen.
Groep ontkent betrokkenheid
Volgens berichtgeving die onder meer door het Algemeen Dagblad is aangehaald, heeft de BBC contact gehad over de beschuldigingen.
Vanuit de hoek van de genoemde beweging wordt betrokkenheid ontkend.
De oprichter zou via Telegram hebben gesteld dat de naam van „Mannelijke Staat” door anderen als dekmantel wordt gebruikt.
Hij beweert bovendien niet langer bij de beweging betrokken te zijn en stelt dat de organisatie niet meer bestaat.
Dat betekent dat de naam onder een dreigement op zichzelf onvoldoende is om vast te stellen wie de afzender daadwerkelijk is.
Iedereen kan in principe een bericht onder een bepaalde groepsnaam versturen.
Italiaanse media leggen mogelijke Russische link
In Italiaanse media wordt ondertussen verder gespeculeerd over mogelijke achtergronden.
Zo heeft La Stampa aandacht besteed aan mogelijke banden tussen de genoemde beweging en Rusland.
Vooralsnog ontbreekt echter publiek bewijs dat de huidige reeks bommeldingen rechtstreeks vanuit die beweging of vanuit de Russische overheid wordt aangestuurd.
Een dergelijke conclusie kan daarom op dit moment niet worden getrokken.
Ook is niet duidelijk of alle dreigementen daadwerkelijk afkomstig zijn van dezelfde persoon of groep.
Onderzoek moet duidelijkheid geven
Veiligheidsdiensten in meerdere Europese landen zullen nu moeten proberen te achterhalen waar de berichten vandaan komen.
Daarbij kunnen bijvoorbeeld e-mailgegevens, accounts, IP-informatie en andere digitale sporen van belang zijn.
Dat onderzoek kan ingewikkeld zijn.
Afzenders van dreigementen kunnen proberen hun identiteit en locatie te verbergen en het gebruik van de naam van een bestaande organisatie kan bewust bedoeld zijn om onderzoekers op het verkeerde spoor te zetten.
Zolang autoriteiten geen dader of groep officieel aanwijzen, blijft voorzichtigheid daarom noodzakelijk.
Grote impact ondanks loos alarm
Hoewel er bij de betrokken vluchten vooralsnog geen explosieven zijn gevonden, zijn de gevolgen van de meldingen aanzienlijk.
Een omleiding van een passagiersvliegtuig kost veel tijd en geld.
Ook moeten soms grote aantallen hulpverleners, politieagenten en beveiligers worden ingezet.
Daarnaast veroorzaakt een bommelding vanzelfsprekend angst onder passagiers en bemanningsleden.
Daar komt bij dat andere vluchten vertraging kunnen oplopen wanneer een luchthaven extra veiligheidsmaatregelen moet treffen.
Veiligheid gaat altijd voor
Dat de eerdere meldingen loos alarm bleken, betekent niet dat nieuwe dreigementen minder serieus kunnen worden genomen.
De luchtvaart hanteert juist strenge procedures omdat de gevolgen enorm kunnen zijn wanneer een echte dreiging wordt onderschat.
Ook de KLM-vlucht naar Schiphol werd daarom na aankomst volgens de gebruikelijke veiligheidsprocedures behandeld.
Passagiers en bemanning gingen onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee van boord.
Na controle werd geen explosief aangetroffen.
Europa opnieuw geconfronteerd met dreigementen
Voor de Europese autoriteiten begint ondertussen een patroon zichtbaar te worden van herhaaldelijke dreigementen tegen burgerluchtvaart.
Of achter al deze meldingen daadwerkelijk één georganiseerde campagne zit, is nog niet vastgesteld.
Dat maakt het onderzoek extra belangrijk.
Wanneer dezelfde afzender verantwoordelijk blijkt voor meerdere meldingen in verschillende landen, zullen politie- en veiligheidsdiensten internationaal moeten samenwerken om diegene te achterhalen.
Voorlopig vooral veel vragen
Voor reizigers is vooral geruststellend dat het KLM-toestel veilig op Schiphol is aangekomen en dat er geen explosief werd gevonden.
Maar daarmee is de bredere zaak nog lang niet opgelost.
De dreigementen blijven binnenkomen en de identiteit van de verantwoordelijke persoon of personen is nog onduidelijk.
Ook de verwijzingen naar de Russische „Mannelijke Staat”-beweging moeten voorlopig als onbevestigd worden beschouwd.
Voor de derde dag op rij zorgen bommeldingen voor onrust in het Europese vliegverkeer. Vrijdag werd ook KLM-vlucht KL1352 van Praag naar Schiphol getroffen. Het vliegtuig landde om 10.25 uur veilig, waarna passagiers en bemanning onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee van boord gingen. Er werd geen explosief gevonden. Wie achter de opvallende reeks dreigementen zit, is nog altijd niet vastgesteld.
Geschreven door
Lars de WitLars de Wit is editor bij Blijned en schrijft over nieuws en televisie. In zijn artikelen komen zowel grote gebeurtenissen als verhalen met een verrassende of menselijke twist voorbij: van noodweer en sportnieuws tot bijzondere vondsten, bekende gezichten en opvallende…
Alle 1001 artikelen van Lars de Wit ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.