Rob Jetten spreekt bevolking toe en waarschuwt
Laatste update:
Premier Rob Jetten heeft vrijdag opvallende uitspraken gedaan over Rusland. Nadat defensieminister Dilan Yeşilgöz het land donderdag al nadrukkelijk als ‘de vijand’ bestempelde, sluit de premier zich nu bij die woorden aan. Volgens Jetten vormt Rusland niet alleen een bedreiging voor Oekraïne, maar ook voor de veiligheid van Nederland en andere Europese landen. De uitspraken komen op een gevoelig moment, want vanuit Rusland is inmiddels boos gereageerd op de nieuwe woordkeuze van het Nederlandse kabinet.
De Russische ambassade in Nederland heeft om opheldering gevraagd en beschuldigt de Nederlandse regering ervan de spanningen verder op te voeren.
Jetten laat zich daardoor echter niet weerhouden om duidelijk te maken hoe hij naar de Russische dreiging kijkt.
Volgens de premier moet Nederland zich voorbereiden op een situatie waarin de veiligheid van Europa steeds verder onder druk komt te staan.
Rob Jetten spreekt duidelijke woorden over Rusland
Tijdens een persmoment werd Jetten gevraagd naar de uitspraken van defensieminister Dilan Yeşilgöz.
De minister had een dag eerder tijdens de behandeling van de defensiebegroting in de Tweede Kamer gezegd dat ze Rusland niet langer uitsluitend als agressor wil omschrijven.
Volgens haar is de situatie inmiddels zo ernstig dat het woord ‘vijand’ beter past.
Jetten blijkt die opvatting te delen.
“Ja, Rusland is zeker één van de vijandige mogendheden waar we als Nederland en Europa mee te maken hebben”, zegt de premier.
Daarmee bevestigt hij dat ook hij Rusland als een vijandige macht beschouwt.
Tegelijkertijd benadrukt Jetten dat het woord volgens hem niet volledig nieuw is binnen de Nederlandse politiek.
‘De term vijand is vaker gebruikt’
Volgens de premier hebben eerdere kabinetten vergelijkbare bewoordingen gebruikt.
“De term vijand is overigens ook in de afgelopen jaren al wel eens vaker gebruikt, ook door voorgaande kabinetten.”
Daarmee probeert Jetten duidelijk te maken dat de uitspraken van Yeşilgöz niet automatisch betekenen dat Nederland plotseling een compleet andere koers vaart.
Volgens hem gaat het vooral om de boodschap achter de woorden.
Rusland voert al jaren 00rlog tegen Oekraïne, maar de zorgen van het Nederlandse kabinet beperken zich niet tot het slagveld.
Jetten wijst nadrukkelijk op veiligheidsincidenten binnen Europa.
Premier waarschuwt voor sabotage en intimidatie
Volgens Jetten is de Russische dreiging de afgelopen jaren breder geworden.
Hij noemt daarbij sabotage, intimidatie en andere acties die volgens Europese veiligheidsdiensten verband houden met Rusland.
De premier verwijst onder meer naar incidenten op NAVO-grondgebied.
Als voorbeeld noemt hij een vermeende mislukte droneaanval bij de luchthaven van Leipzig, die volgens zijn verklaring door Duitse veiligheidsdiensten aan Rusland is toegeschreven.
Met dat voorbeeld wil Jetten duidelijk maken dat de zorgen volgens hem niet alleen betrekking hebben op Oekraïne.
Ook Europese landen moeten rekening houden met verstoringen van hun veiligheid.
De specifieke toedracht van dergelijke incidenten en de verantwoordelijkheid ervoor moeten wel worden onderscheiden van de bredere waarschuwing die de premier afgeeft.
‘Het stopt mogelijk niet bij Oekraïne’
Een belangrijk onderdeel van Jettens boodschap is de waarschuwing dat Rusland mogelijk niet zal stoppen bij Oekraïne.
Volgens de premier wijzen veiligheidsdiensten op risico’s voor andere delen van Europa en het NAVO-bondgenootschap.
Daarmee verwijst hij naar de mogelijkheid dat spanningen in de toekomst verder kunnen oplopen.
Dat betekent niet dat een Russische aanval op Nederland vaststaat of dat er momenteel sprake is van een 00rlog tussen Nederland en Rusland.
Het kabinet spreekt vooral over het risico waarop Europese landen zich volgens de premier moeten voorbereiden.
Jetten benadrukt dat het volgens hem onverstandig zou zijn om die waarschuwingen te negeren.
00rlog in Oekraïne blijft centraal staan
De premier staat ook stil bij de gevolgen van de 00rlog in Oekraïne.
Hij noemt het een zinloze 00rlog die inmiddels enorme aantallen slachtoffers heeft geëist.
Volgens Jetten zijn meer dan een miljoen mensen gedood of gewond geraakt.
Bij dergelijke aantallen gaat het om schattingen van de totale menselijke verliezen, waarbij de precieze cijfers moeilijk onafhankelijk zijn vast te stellen.
Jetten wijst daarnaast op de gevolgen die de 00rlog buiten Oekraïne heeft.
Volgens hem betalen niet alleen Europese landen, maar ook andere delen van de wereld een prijs voor de Russische invasie.
Daarbij gaat het onder meer om economische onzekerheid en de gevolgen voor internationale veiligheid.
Russische ambassade reageert boos
De uitspraken van Yeşilgöz hebben inmiddels tot een felle reactie van de Russische ambassade in Nederland geleid.
De ambassade wil weten of de aanduiding ‘vijand’ een officieel standpunt van de Nederlandse regering is.
Volgens de Russische vertegenwoordiging zou Nederland met dergelijke woorden een gewapend conflict kunnen uitlokken.
Dat is de interpretatie van de Russische ambassade en geen vaststaand gevolg van de uitspraken.
Het Nederlandse kabinet benadrukt juist dat de nieuwe woordkeuze geen 00rlogsverklaring inhoudt.
Ook heeft Yeşilgöz aangegeven dat de bestaande aanpak tegenover Rusland niet plotseling verandert.
Nederland blijft inzetten op defensie, afschrikking en samenwerking met Europese bondgenoten.
Oud-viceadmiraal waarschuwt voor gevolgen
Niet iedereen vindt de nieuwe formulering verstandig.
Voormalig viceadmiraal Ben Bekkering plaatste vrijdag bij Goedemorgen Nederland vraagtekens bij de uitspraken van Yeşilgöz.
Volgens hem kan het gebruik van het woord ‘vijand’ diplomatieke gevolgen hebben.
Hij waarschuwt dat Rusland de Nederlandse uitspraken kan gebruiken om het eigen verhaal over de verhouding met het Westen kracht bij te zetten.
Bekkering vindt het bovendien opmerkelijk dat de minister een zwaardere term gebruikt, terwijl er volgens het kabinet geen directe beleidswijziging aan verbonden is.
Zijn kritiek richt zich daarmee vooral op de mogelijke gevolgen van de woordkeuze.
Minister van Buitenlandse Zaken kiest andere woorden
Opvallend is dat minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen vrijdag terughoudender reageerde.
Waar Yeşilgöz en Jetten het woord ‘vijand’ gebruiken, spreekt Berendsen liever over Rusland als de grootste veiligheidsdreiging.
Volgens hem hoeft dat inhoudelijk geen verschil te betekenen.
De bewindslieden kiezen dus verschillende formuleringen, terwijl zij aangeven dezelfde zorgen over de Russische dreiging te delen.
Dat maakt de discussie binnen Den Haag extra interessant.
Het gaat namelijk niet alleen over de vraag hoe gevaarlijk Rusland is, maar ook over de woorden die Nederlandse bewindspersonen in het openbaar gebruiken.
Nederland wil fors investeren in defensie
Volgens Jetten is voorbereiding noodzakelijk om de veiligheid van Nederland te beschermen.
Daarom wil het kabinet blijven investeren in defensie.
Dat moet ervoor zorgen dat Nederland beter in staat is zichzelf en zijn bondgenoten te verdedigen.
Ook de samenwerking met andere NAVO-landen speelt daarbij een belangrijke rol.
Jetten noemt onder meer de ondersteuning van Estland en Letland.
Deze Baltische landen liggen geografisch dicht bij Rusland en maken deel uit van het NAVO-bondgenootschap.
Daarnaast benadrukt de premier het belang van bescherming tegen cyberaanvallen en andere vormen van sabotage.
Betekent dit dat Nederland in 00rlog is?
De opvallende uitspraken kunnen bij mensen de vraag oproepen of Nederland nu officieel in 00rlog is met Rusland.
Dat is niet het geval.
Het gebruik van het woord ‘vijand’ door een minister of premier betekent niet automatisch dat er juridisch of militair sprake is van een 00rlog.
Yeşilgöz heeft zelf benadrukt dat Nederland niet in 00rlog is met Rusland.
Ook heeft het kabinet geen nieuwe militaire confrontatie aangekondigd naar aanleiding van deze woordkeuze.
De regering zegt juist te willen voorkomen dat een conflict zich verder uitbreidt.
Daarvoor acht zij een sterke defensie en samenwerking binnen de NAVO noodzakelijk.
Spanningen tussen Nederland en Rusland lopen op
De discussie laat wel zien hoe gespannen de verhouding tussen Nederland en Rusland inmiddels is.
Waar Nederlandse bewindspersonen eerder vooral spraken over Rusland als agressor of veiligheidsdreiging, kiezen Yeşilgöz en Jetten nu voor scherpere bewoordingen.
De Russische ambassade ziet daarin aanleiding om opheldering te vragen.
Tegelijkertijd waarschuwen militaire deskundigen dat zulke woorden gevolgen kunnen hebben voor de diplomatieke verhoudingen.
Voor premier Jetten staat vooral één boodschap centraal: Nederland moet de Russische dreiging volgens hem serieus nemen en zich tijdig voorbereiden.
Of het gebruik van het woord ‘vijand’ daarbij helpt of de spanningen juist verder vergroot, blijft onderwerp van discussie.
Duidelijk is in ieder geval dat de uitspraken van Yeşilgöz niet op zichzelf staan. Met zijn verklaring heeft ook premier Rob Jetten zich nadrukkelijk uitgesproken over de positie van Rusland tegenover Nederland en Europa.
Geschreven door
Emma VermeerEmma Vermeer is editor bij Blijned en schrijft over royalty en politiek. Ze volgt zowel opvallende momenten rond het koningshuis als ontwikkelingen die het politieke landschap in Nederland veranderen.
Alle 366 artikelen van Emma Vermeer ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.