Prinses Elisabeth kan recht op troon verliezen als haar vader hier niet akkoord mee gaat
Laatste update:
Verliefd worden kun je niet plannen, zelfs niet wanneer je prinses bent. Toch ligt een eventueel huwelijk voor prinses Elisabeth (25) een stuk ingewikkelder dan voor de meeste mensen. Als toekomstige koningin van België kan ze namelijk niet zomaar trouwen zonder rekening te houden met een belangrijke grondwettelijke regel.
Dat betekent overigens niet dat haar vader, koning Filip, bepaalt op wie zijn dochter verliefd mag worden. Elisabeth heeft vrijheid in haar partnerkeuze. Maar wanneer ze ooit daadwerkelijk in het huwelijksbootje wil stappen én haar recht op de Belgische troon wil behouden, komt er meer bij kijken.
Elisabeth is eerste in lijn voor de troon
Prinses Elisabeth is de oudste dochter van koning Filip en koningin Mathilde.
Ze draagt de titel hertogin van Brabant en staat als eerste in de volgorde van de Belgische troonopvolging.
Wanneer koning Filip in de toekomst overlijdt of afstand doet van de troon en aan alle constitutionele voorwaarden is voldaan, is Elisabeth degene die hem als staatshoofd kan opvolgen.
Daarom worden belangrijke gebeurtenissen in haar privéleven soms ook een staatszaak.
Een huwelijk is daar een duidelijk voorbeeld van.
Toestemming nodig om recht op troon te behouden
De belangrijkste regel staat in artikel 85 van de Belgische Grondwet.
Een troonopvolger die trouwt zonder de vereiste toestemming van de koning, verliest volgens die bepaling het recht op de kroon.
Voor Elisabeth betekent dit onder de huidige omstandigheden dat toestemming van haar vader, koning Filip, van belang is wanneer zij ooit trouwt en haar aanspraak op de troon wil behouden.
Het gaat dus om veel meer dan een vader die zijn dochter toestemming geeft om te trouwen.
Er zit een constitutionele consequentie aan vast.
Kan koning Filip dan bepalen met wie ze trouwt?
Dat betekent niet dat koning Filip volgens de Grondwet simpelweg een echtgenoot voor Elisabeth kan uitkiezen.
De Grondwet schrijft geen specifieke partner voor.
Ook staat er niet dat de toekomstige echtgenoot van Elisabeth zelf van koninklijke of adellijke afkomst moet zijn.
Het is daarom belangrijk onderscheid te maken tussen haar persoonlijke partnerkeuze en de formele toestemming die relevant is voor haar positie in de troonopvolging.
Dat koning Filip of koningin Mathilde een mogelijke partner persoonlijk aardig vindt, is bovendien niet hetzelfde als de formele toestemming voor een huwelijk.
Wat gebeurt er als ze zonder toestemming trouwt?
Daar wordt het juridisch interessant.
Wanneer iemand die onder deze grondwettelijke bepaling valt zonder toestemming trouwt, kan dat gevolgen hebben voor het recht op de kroon.
De Grondwet bevat daarnaast een mogelijkheid om dat recht later te herstellen.
Dat kan echter niet simpelweg tijdens een gesprek binnen de koninklijke familie worden geregeld.
De koning kan herstel mogelijk maken, maar daarvoor is volgens de bepaling instemming van zowel de Kamer als de Senaat nodig.
Een huwelijk van de toekomstige koningin kan daardoor uiteindelijk ook de Belgische staatsinstellingen raken.
Prins Amedeo zorgde eerder voor discussie
Dat deze regels niet alleen op papier bestaan, bleek enkele jaren geleden bij prins Amedeo.
Hij trouwde in 2014 met Elisabetta Maria Rosboch von Wolkenstein.
De formele gang van zaken rond de huwelijkstoestemming zorgde vervolgens voor discussie.
In 2015 verscheen een koninklijk besluit waarmee toestemming voor het huwelijk werd verleend, met terugwerkende kracht tot de dag vóór de huwelijksplechtigheid.
Daarover werden vervolgens ook parlementaire vragen gesteld.
De kwestie draaide onder meer om het juridische verschil tussen het geven van toestemming voor een huwelijk en het herstellen van een eventueel verloren recht op de kroon.
Het voorbeeld laat vooral zien hoe belangrijk de precieze procedure kan zijn.
Geen voorspelling voor Elisabeth
De situatie van prins Amedeo betekent overigens niet dat hetzelfde scenario ooit bij Elisabeth zal spelen.
Wanneer de prinses daadwerkelijk zou willen trouwen, moet worden gekeken naar de omstandigheden en officiële stappen van dat moment.
Het zou daarom te eenvoudig zijn om te stellen dat ontbrekende toestemming achteraf altijd zonder problemen kan worden geregeld.
Juist vanwege haar positie als eerste in de troonopvolging zal een eventueel huwelijk van Elisabeth waarschijnlijk nauwkeurig volgens de constitutionele regels worden behandeld.
Heeft Elisabeth al trouwplannen?
Over een huwelijk zegt deze regel helemaal niets.
Er kan op basis hiervan dus ook niet worden geconcludeerd dat Elisabeth verloofd is, trouwplannen heeft of dat koning Filip al een bepaalde partner heeft goedgekeurd of afgewezen.
Ook over eventuele gesprekken binnen de koninklijke familie is niets bekend op basis van de aangeleverde informatie.
De regels worden pas echt relevant wanneer een huwelijk daadwerkelijk aan de orde is.
Liefde wordt voor Elisabeth ook staatszaak
Prinses Elisabeth kan dus niet zomaar dezelfde procedure volgen als ieder ander Belgisch koppel.
Haar toekomstige rol maakt een huwelijk constitutioneel relevant.
Wie Elisabeth uiteindelijk als levenspartner kiest, is daarmee niet door de Grondwet voorgeschreven. Maar als de toekomstige koningin ooit besluit te trouwen en haar recht op de kroon wil behouden, is de formele toestemming rond dat huwelijk wél van groot belang. Haar liefdesleven is privé, maar een huwelijk kan door haar bijzondere positie ook een staatsrechtelijke kwestie worden.
Geschreven door
Emma VermeerEmma Vermeer is editor bij Blijned en schrijft over royalty en politiek. Ze volgt zowel opvallende momenten rond het koningshuis als ontwikkelingen die het politieke landschap in Nederland veranderen.
Alle 366 artikelen van Emma Vermeer ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.