EU waarschuwt alle inwoners
De Europese Unie waarschuwt voor een groeiend gevaar dat miljoenen huishoudens kan raken. Cybercriminelen richten zich namelijk niet langer alleen op computers, smartphones en grote bedrijven. Ook apparaten die met het internet verbonden zijn, zoals wasmachines, ovens, airconditioners en verwarmingssystemen, kunnen kwetsbaar zijn voor aanvallen.
Juhan Lepassaar, directeur van het Europese cyberveiligheidsagentschap Enisa, waarschuwt dat de dreiging steeds groter wordt. Aanleiding zijn recente cyberincidenten waarbij koelinstallaties van Europese supermarkten op afstand zouden zijn gemanipuleerd.
Volgens Lepassaar moeten overheden en fabrikanten dringend maatregelen nemen. Maar ook consumenten kunnen zelf stappen zetten om hun apparaten beter te beschermen.
Europese cyberveiligheidsbaas waarschuwt
Juhan Lepassaar staat aan het hoofd van Enisa, het agentschap van de Europese Unie dat zich bezighoudt met cyberveiligheid.
Hij maakt zich grote zorgen over de toenemende mogelijkheden van hackers.
Waar cyberaanvallen vroeger vooral werden geassocieerd met gestolen wachtwoorden, gehackte computers en datalekken, kunnen de gevolgen tegenwoordig ook direct merkbaar zijn in de fysieke wereld.
Steeds meer apparatuur wordt namelijk via het internet aangestuurd.
En dat brengt nieuwe risico's met zich mee.
Supermarkten getroffen door cyberaanvallen
De waarschuwing volgt op berichten over cyberincidenten bij Europese supermarkten.
Daarbij zouden aanvallers erin zijn geslaagd om op afstand de temperatuurinstellingen van koel- en vriesinstallaties te veranderen.
Door de temperatuur te verhogen, kan voedsel bederven en ongeschikt worden voor verkoop.
Voor supermarkten kan dat grote financiële schade veroorzaken.
De incidenten laten volgens de waarschuwing zien wat er kan gebeuren wanneer apparaten en installaties onvoldoende tegen digitale indringers zijn beveiligd.
‘Vandaag vriezers, morgen routers’
Lepassaar waarschuwt dat de dreiging zich niet hoeft te beperken tot commerciële koelinstallaties.
Ook andere apparaten kunnen in de toekomst doelwit worden.
„Nu zijn het vriezers, morgen kunnen het routers zijn en de dag daarna kunnen het huishoudelijke apparaten enzovoort zijn.”
Met die woorden wil de Enisa-directeur duidelijk maken dat cyberveiligheid inmiddels veel verder gaat dan het beschermen van computers.
Ook de apparatuur die mensen dagelijks gebruiken, verdient aandacht.
Ook apparaten in huis kunnen kwetsbaar zijn
Veel huishoudens hebben tegenwoordig meerdere apparaten die met het internet verbonden zijn.
Denk bijvoorbeeld aan een slimme thermostaat, een wasmachine die via een app kan worden bediend of een oven die op afstand kan worden ingesteld.
Ook airconditioners, verwarmingssystemen en sommige kookplaten beschikken over slimme functies.
Dat kan handig zijn.
Je kunt apparaten bedienen terwijl je niet thuis bent, instellingen aanpassen en meldingen ontvangen via je telefoon.
Maar zodra apparatuur verbinding maakt met een netwerk, ontstaat er ook een mogelijk toegangspunt voor cybercriminelen.
Kunnen hackers zomaar je oven aanzetten?
Dat betekent niet dat iedere slimme oven of wasmachine zomaar door een hacker kan worden overgenomen.
Daarvoor moet een aanvaller daadwerkelijk misbruik kunnen maken van een beveiligingsprobleem, bijvoorbeeld een kwetsbaarheid in de software of onvoldoende beschermde toegang tot het apparaat.
Bij slecht beveiligde apparatuur kan dat risico groter zijn.
Wat een aanvaller vervolgens kan doen, hangt af van het type apparaat, de beschikbare functies en de beveiliging ervan.
Een apparaat dat op afstand kan worden ingeschakeld, biedt bijvoorbeeld andere mogelijkheden dan een apparaat dat alleen gegevens doorstuurt.
Je huis wordt steeds slimmer
De afgelopen jaren zijn steeds meer huishoudelijke apparaten verbonden geraakt met het internet.
Dat geldt niet alleen voor televisies en computers, maar ook voor apparatuur waarvan consumenten vroeger niet zouden verwachten dat die een internetverbinding nodig had.
Denk aan koelkasten, wasmachines, slimme verlichting, thermostaten en beveiligingscamera's.
Al deze apparaten vormen samen een netwerk.
En juist dat netwerk kan kwetsbaar worden wanneer één onderdeel onvoldoende beveiligd is.
Eén zwak apparaat kan gevolgen hebben
Cybersecurityonderzoeker Mattis van 't Schip waarschuwde eerder in het Algemeen Dagblad voor dit risico.
Volgens hem moeten mensen hun woning steeds meer zien als een verzameling verbonden digitale apparaten.
„Je huis is eigenlijk een klein digitaal ecosysteem. Als één apparaat onvoldoende beveiligd is of geen beveiligingsupdates meer krijgt, kan dat gevolgen hebben voor het hele netwerk.”
Een kwetsbaar apparaat kan in bepaalde omstandigheden door aanvallers worden gebruikt als ingang naar andere systemen.
Daarom is het belangrijk om niet alleen de beveiliging van je computer of smartphone serieus te nemen.
Ook slimme apparatuur verdient aandacht.
Vooral oude apparaten kunnen een risico vormen
Een belangrijk probleem ontstaat wanneer apparaten geen beveiligingsupdates meer ontvangen.
Fabrikanten brengen regelmatig updates uit om ontdekte kwetsbaarheden te verhelpen.
Maar niet ieder apparaat wordt jarenlang ondersteund.
Sommige oudere slimme apparaten blijven gewoon functioneren, terwijl de fabrikant geen nieuwe beveiligingsupdates meer beschikbaar stelt.
Dat kan betekenen dat bekende beveiligingsproblemen niet langer worden opgelost.
Een apparaat hoeft dus niet kapot te zijn om toch een digitaal risico te vormen.
Enisa wil dat er snel wordt ingegrepen
Volgens Lepassaar is het belangrijk dat Europa nu investeert in betere cyberveiligheid.
Daarbij kijkt hij nadrukkelijk naar overheden en fabrikanten.
Zij hebben een belangrijke verantwoordelijkheid om apparaten en digitale systemen vanaf het begin goed te beveiligen.
Dat vraagt om investeringen in veiligere software, regelmatige updates en betere bescherming tegen ongeoorloofde toegang.
Volgens de Enisa-directeur zijn dergelijke maatregelen niet goedkoop.
Maar de mogelijke schade door cyberaanvallen kan eveneens groot zijn.
Fabrikanten moeten verantwoordelijkheid nemen
Consumenten kunnen niet alle beveiligingsproblemen zelf oplossen.
Wanneer een apparaat bijvoorbeeld een kwetsbaarheid bevat in de software, is de gebruiker vaak afhankelijk van de fabrikant voor een oplossing.
Daarom is het belangrijk dat producenten beveiliging niet als een bijzaak behandelen.
Slimme apparatuur moet veilig ontworpen worden en gedurende een passende periode updates blijven ontvangen.
Ook moeten gebruikers duidelijk kunnen zien of hun apparaat nog wordt ondersteund.
Wat kun je zelf doen?
Hoewel een groot deel van de verantwoordelijkheid bij fabrikanten ligt, kunnen consumenten zelf verschillende maatregelen nemen.
De belangrijkste eerste stap is controleren of slimme apparaten en de bijbehorende apps volledig zijn bijgewerkt.
Veel apparaten kunnen automatisch updates installeren.
Bij andere modellen moet je dit zelf controleren via een app of het instellingenmenu.
Daarnaast is het verstandig om ook de router regelmatig bij te werken.
Die vormt immers de verbinding tussen je thuisnetwerk en het internet.
Gebruik sterke en unieke wachtwoorden
Een tweede belangrijke maatregel is het gebruik van goede wachtwoorden.
Veel slimme apparaten worden geleverd met standaardinstellingen of vragen gebruikers om een account aan te maken.
Wanneer standaardwachtwoorden niet worden gewijzigd of hetzelfde wachtwoord voor meerdere diensten wordt gebruikt, kunnen aanvallers daar misbruik van maken.
Gebruik daarom voor ieder account een sterk en uniek wachtwoord.
Schakel waar mogelijk ook tweestapsverificatie in.
Dat maakt het voor onbevoegden moeilijker om toegang te krijgen, zelfs wanneer een wachtwoord is uitgelekt.
Controleer welke apparaten verbonden zijn
Het is daarnaast verstandig om af en toe te controleren welke apparaten toegang hebben tot je thuisnetwerk.
Via de instellingen van veel routers kun je zien welke apparaten verbonden zijn.
Kom je een onbekend apparaat tegen, dan is het verstandig om te onderzoeken waar die verbinding vandaan komt.
Ook kun je bij sommige routers een afzonderlijk gastnetwerk instellen voor slimme huishoudelijke apparaten.
Zo kun je de toegang van deze apparaten tot andere onderdelen van je netwerk beperken.
Niet ieder apparaat hoeft online te zijn
Een eenvoudige vraag die consumenten zichzelf kunnen stellen, is of een apparaat daadwerkelijk een internetverbinding nodig heeft.
Misschien gebruik je de slimme functies van je wasmachine of oven helemaal niet.
In dat geval kun je bij sommige apparaten de internetverbinding uitschakelen.
Daarmee verdwijnt een mogelijke route voor aanvallen via het internet.
Dat betekent overigens niet dat het apparaat daardoor tegen alle vormen van misbruik beschermd is.
Maar minder onnodige verbindingen kunnen het risico wel verkleinen.
Cyberveiligheid wordt steeds belangrijker
De waarschuwing van Enisa laat zien dat cyberveiligheid een steeds grotere rol krijgt in het dagelijks leven.
Naarmate meer apparaten met het internet verbonden raken, groeit ook het aantal systemen dat beschermd moet worden.
Dat betekent niet dat consumenten massaal hun slimme apparatuur moeten wegdoen.
Wel is het belangrijk om bewuster om te gaan met updates, wachtwoorden en netwerkbeveiliging.
Ook bij de aankoop van nieuwe apparaten kan het verstandig zijn om te kijken hoelang een fabrikant beveiligingsupdates belooft.
Dit kun je vandaag al controleren
Wie zijn huishoudelijke apparaten beter wil beschermen, hoeft niet te wachten op nieuwe Europese maatregelen.
Controleer of je router en slimme apparaten de nieuwste software gebruiken, vervang eventuele standaardwachtwoorden en kijk of automatische beveiligingsupdates zijn ingeschakeld.
Controleer daarnaast of apparaten die je niet meer gebruikt nog toegang hebben tot je netwerk.
Het zijn relatief eenvoudige maatregelen die het voor aanvallers moeilijker kunnen maken.
De waarschuwing van Enisa-directeur Juhan Lepassaar is duidelijk: cyberaanvallen kunnen steeds meer apparaten raken, waaronder apparatuur die mensen dagelijks thuis gebruiken. Na berichten over gemanipuleerde koelinstallaties bij supermarkten wijst hij nu op de mogelijke kwetsbaarheid van routers, ovens, wasmachines en andere slimme apparaten. Dat betekent niet dat iedere hacker zomaar jouw apparatuur kan bedienen, maar slecht beveiligde apparaten kunnen wel degelijk risico's opleveren. Door updates te installeren, sterke wachtwoorden te gebruiken en onnodige internetverbindingen uit te schakelen, kunnen consumenten hun digitale veiligheid verbeteren.
Geschreven door
Lars de WitLars de Wit is editor bij Blijned en schrijft over nieuws en televisie. In zijn artikelen komen zowel grote gebeurtenissen als verhalen met een verrassende of menselijke twist voorbij: van noodweer en sportnieuws tot bijzondere vondsten, bekende gezichten en opvallende…
Alle 1023 artikelen van Lars de Wit ›Volg Blijned
Het nieuws van vandaag, op de plek waar je toch al bent.
Voeg Blijned toe aan GoogleKies ons als voorkeursbron en zie ons nieuws vaker in Google.