De oudste overlevende van de Holocaust in Israël is op 107-jarige leeftijd heengegaan
Yehuda Aharon Widawski, een van de oudste Holocaustoverlevenden van Israël, is op 107-jarige leeftijd 0verleden. Hij overleefde Auschwitz en dwangarbeid onder het naziregime, terwijl een groot deel van zijn familie tijdens de Holocaust werd verm00rd. Na de 00rlog maakte Widawski er zijn levenswerk van om de herinnering aan verdwenen Joodse gemeenschappen levend te houden. Hij hielp onder meer bij het identificeren en herstellen van duizenden Joodse graven in Polen.
Zijn 0verlijden betekent het wegvallen van opnieuw een directe getuige van een van de donkerste hoofdstukken uit de Europese geschiedenis.
Widawski droeg zijn herinneringen zijn hele leven met zich mee. Toch stond zijn leven niet alleen in het teken van wat hem was aangedaan. Decennialang zette hij zich in om ervoor te zorgen dat de mensen en gemeenschappen die tijdens de Holocaust werden vernietigd niet uit de geschiedenis zouden verdwijnen.
Jeugd in Polen
Yehuda Aharon Widawski werd in 1919 geboren in het Poolse Turek.
Hij groeide op in een religieus Joods gezin. Als tiener verhuisde hij samen met zijn familie naar Łódź, waar het gezin actief was in de textielsector.
Aan dat leven kwam abrupt een einde toen nazi-Duitsland in 1939 Polen binnenviel.
De Joodse inwoners van Łódź werden gedwongen naar het getto van de stad te verhuizen. Ook Widawski en zijn familie werden daar opgesloten.
Het getto van Łódź zou uitgroeien tot een van de grootste getto’s die de nazi’s tijdens de Tweede Wereld00rlog in bezet Polen oprichtten.
Laatste transport naar Auschwitz
Op 29 augustus 1944 werd Widawski vanuit het getto gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau.
Het was het laatste transport vanuit het getto van Łódź naar het vernietigingskamp.
Voor zijn familie had de deportatie verwoestende gevolgen.
Zijn ouders, Abraham en Dobrish-Leah, werden in Auschwitz verm00rd. Ook zijn oudere broer Gabriel kwam daar om het leven.
Andere familieleden werden naar verschillende kampen gedeporteerd. Zijn broer Chaim Moshe werd later verm00rd in Buchenwald en zijn zus Yocheved kwam om in Stutthof.
Van de familie overleefden Yehuda en zijn broer Yehoshua de selectie in Auschwitz.
Gedwongen werken voor de nazi’s
De twee broers werden uiteindelijk overgebracht naar het dwangarbeidskamp Friedland, in de omgeving van Breslau.
Daar moesten gevangenen onder zware omstandigheden werken aan de productie van vliegtuigonderdelen voor de Duitse 00rlogsindustrie.
Widawski vertelde jaren later een opmerkelijk verhaal over zijn aankomst.
Toen de gevangenen naar hun beroep werden gevraagd, zouden velen hebben beweerd dat ze ingenieur of fabrieksarbeider waren. Ze hoopten daarmee hun kansen om geselecteerd te worden voor arbeid — en daarmee hun overlevingskansen — te vergroten.
Widawski besloot juist de waarheid te vertellen.
„Ik was ervan overtuigd dat eerlijkheid me het leven zou kosten”, herinnerde hij zich later in een interview.
Tot zijn verbazing reageerde een Duitse opzichter anders dan hij had verwacht. De man zou de andere gevangenen leugenaars hebben genoemd en Widawski als enige eerlijke man hebben aangewezen.
Hij kreeg vervolgens een dubbele portie warm eten.
Probeerde medegevangenen te beschermen
Tijdens zijn gevangenschap kreeg Widawski geleidelijk een informele leidersrol onder andere gevangenen.
Toen de Duitsers de productiequota verhoogden, bedacht hij volgens zijn latere getuigenis een manier om reeds geproduceerde vliegtuigvleugels achter te houden.
Wanneer de groep op een later moment niet aan de opgelegde productie kon voldoen, konden de verborgen onderdelen worden ingezet om het tekort aan te vullen.
Op die manier probeerde hij te voorkomen dat gevangenen vanwege tegenvallende productie werden gestraft.
De omstandigheden waaronder ze moesten werken, waren ondertussen bijzonder zwaar.
„Elke dag liepen we negen kilometer heen en negen kilometer terug”, vertelde Widawski later. „Het was verschrikkelijk, maar we hielden vast aan de hoop dat we het zouden doorstaan.”
Bevrijd in mei 1945
Die bevrijding kwam uiteindelijk op 9 mei 1945.
Sovjettroepen bereikten het kamp en Widawski kreeg zijn vrijheid terug.
Maar het leven dat hij voor de 00rlog had gekend, bestond nauwelijks meer.
Zijn ouders, broers, zus en talloze andere familieleden en bekenden waren verm00rd. Ook de Joodse gemeenschappen waarin hij was opgegroeid, waren grotendeels vernietigd.
Na de 00rlog keerde Widawski terug naar Łódź.
Daar trouwde hij met Dobrish Wassercug en probeerde hij een nieuw bestaan op te bouwen. Hun zoon Avraham werd nog in Polen geboren.
Nieuw leven in Israël
In 1950 emigreerde het gezin naar Israël.
Ze vestigden zich in Tel Aviv, waar later hun dochter Leah werd geboren.
Widawski bouwde daar verder aan zijn leven, maar vergat zijn Poolse verleden en de verm00rd leden van zijn familie nooit.
Bijna dertig jaar na zijn emigratie besloot hij terug te keren naar Polen.
In 1978 reisde hij voor het eerst sinds zijn vertrek opnieuw naar het land waar hij was geboren.
Aanvankelijk had die reis een heel persoonlijk doel: hij wilde het graf van zijn grootmoeder terugvinden.
Wat hij tijdens die zoektocht aantrof, zou uiteindelijk een groot deel van de rest van zijn leven bepalen.
Joodse begraafplaatsen zwaar verwaarloosd
Veel Joodse begraafplaatsen in Polen bleken beschadigd of ernstig verwaarloosd.
De gemeenschappen die er voor de 00rlog hadden geleefd, waren tijdens de Holocaust grotendeels vernietigd. Daardoor waren er op veel plaatsen nauwelijks mensen overgebleven die de begraafplaatsen konden onderhouden.
Widawski besloot zich daarvoor in te zetten.
Op de Joodse begraafplaats van Łódź gebruikte hij historische documenten om graven te identificeren.
Door de jaren heen hielp hij bij het terugvinden en herstellen van meer dan 3.000 graven.
Daar bleef het niet bij.
Hij reisde regelmatig door Polen om Joodse begraafplaatsen en andere herdenkingsplekken op te sporen en te helpen behouden.
Wat begon als de zoektocht naar het graf van zijn eigen grootmoeder, veranderde daarmee in een levenslange missie.
With great sadness, we received information about the passing of Auschwitz Survivor Yehuda Widawski.
He was born on 26 July 1919 in Turek, near Łódź, in central Poland. In 1933, the family moved to Łódź, where he became active in the Hashmonaim youth movement and later helped run a textile business that employed dozens of Jewish seamstresses producing army shirts and underwear.
After the German occupation of Łódź in September 1939, the Widawskis were forced into the ghetto, where they continued textile work and ran one of the ghetto’s first soup kitchens from their home.
In August 1944, during the ghetto’s final liquidation, Yehuda, his parents Abraham and Leah, and several siblings were deported to Auschwitz; his parents and eldest brother Gabriel were murdered on arrival in a gas chamber. Eight days later Yehuda and his younger brother Jehoszua (Szyja) were transferred to a forced‑labor camp in Friedland, where they produced airplane wings until the camp’s liberation by the Red Army in May 1945.
Returning to Łódź after the war, Yehuda found their apartment occupied by others and learned that most of the family had perished; only he and his brother survived. He rebuilt a textile factory, married Lea, and had a son, Abraham. In 1950 he immigrated to Israel, where he founded and managed various commercial enterprises.
In 1978 he returned to Poland to search for his grandmother’s grave in the Łódź Jewish cemetery; appalled by its condition, he began a long‑term project of archival research, field documentation, and restoration of Jewish burial sites across Poland. Over the following decades he helped identify and mark more than 3,000 graves and participated in the renovation of thousands more, becoming a central figure in Polish‑Israeli efforts to preserve Jewish memorial sites.
Yehuda Aharon Widawski passed away on 13 September 2026 at the age of 107.
—
Photo: Yad Vashem— Auschwitz Memorial (@AuschwitzMuseum) September 14, 2026
Bijzondere erkenning in Israël
Zijn inzet bleef niet onopgemerkt.
In 2012 kreeg Widawski een bijzondere eer. Hij werd geselecteerd om tijdens de officiële Holocaustherdenking bij Yad Vashem een fakkel aan te steken.
Daarmee kreeg zijn persoonlijke verhaal ook een nationale betekenis.
Hij vertegenwoordigde niet alleen de mensen die de kampen hadden overleefd, maar ook de generaties die zich na de 00rlog inzetten om de herinnering aan de slachtoffers te bewaren.
Widawski sprak zelf regelmatig over de betekenis die zijn leven na de 00rlog voor hem had gekregen.
Toen hem werd gevraagd wat hij als zijn „wraak” op de nazi’s beschouwde, gaf hij een antwoord dat later veelvuldig werd aangehaald.
„Mijn wraak op de nazi’s is dat zij hebben verloren en dat wij de staat Israël hebben. We zijn vrij en sterk, en niemand zal ons ooit nog kunnen vernietigen.”
Terug naar Polen met zijn familie
In 2018 maakte Widawski opnieuw een bijzondere reis naar Polen.
Ditmaal ging hij niet alleen.
Maar liefst 31 familieleden reisden met hem mee om belangrijke plaatsen uit zijn levensverhaal te bezoeken.
De reis vormde een sterk contrast met de omstandigheden waaronder Widawski Polen tientallen jaren eerder had verlaten.
Een jaar later vierde hij zijn honderdste verjaardag, omringd door familie, vrienden en rabbijnen.
Uiteindelijk leefde Widawski lang genoeg om een vijfde generatie nakomelingen mee te maken.
Israëlische president staat stil bij zijn 0verlijden
Na zijn 0verlijden bracht de Israëlische president Isaac Herzog een eerbetoon aan Widawski.
Herzog herinnerde zich onder meer een ontmoeting met hem toen de Holocaustoverlevende 104 jaar oud was.
De president vertelde hoe Widawski hem over zijn leven en zijn zoektocht naar het graf van zijn grootmoeder had verteld.
„Die zoektocht werd zijn levenswerk”, aldus Herzog.
Hij wees daarbij op de duizenden graven die dankzij het werk van Widawski konden worden geïdentificeerd en op zijn langdurige inzet voor het behoud van Joodse begraafplaatsen in Polen.
Volgens Herzog vormde het leven van Widawski een bijzonder bewijs van „de overwinning van het leven, de herdenking en de nationale wedergeboorte”.
Herinnering blijft bestaan
Met het 0verlijden van Yehuda Aharon Widawski verdwijnt opnieuw een persoonlijke getuige van de Holocaust.
Zijn nalatenschap bestaat echter uit veel meer dan alleen zijn eigen overlevingsverhaal.
De duizenden graven die hij hielp identificeren en herstellen geven namen en plaatsen terug aan mensen die door de nazi’s werden vervolgd en verm00rd.
Zijn eigen familie groeide ondertussen verder, tot meerdere generaties na hem.
Yehuda Aharon Widawski werd 107 jaar oud. Hij overleefde Auschwitz, verloor een groot deel van zijn familie en begon na de 00rlog opnieuw. Vervolgens besteedde hij tientallen jaren aan het bewaren van de herinnering aan anderen. Daarmee zorgde hij ervoor dat niet alleen zijn eigen verhaal, maar ook dat van duizenden anderen bewaard blijft voor toekomstige generaties.
